گفت‌وگو با دکتر فداحسین مالکی دبیرکل سابق ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور

اشتباه ادامه‌دار؛ مستقل نبودن ستاد مبارزه با مواد مخدر

در پرونده فعالیت‌های دکتر فداحسین مالکی، سابقه دبیرکلی ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور وجود دارد. دکتر مالکی ورود ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور در زیر مجموعه وزارت کشور را اشتباهی می‌داند که در دولت احمدی‌نژاد ایجاد شد و همچنان ادامه دارد.

کد خبر: ۱۹۸۳
۱۳:۵۲ - ۰۳ خرداد ۱۳۹۷

دیدارنیوز ـ دکتر فداحسین مالکی معتقد است بانی اصلی تنظیم سیاست­‌های کلی نظام در مبارزه با مواد مخدر کشور بوده است. وی این دغدغه را به مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و آیت­‌الله هاشمی شاهرودی رئیس وقت قوه قضائیه منتقل می‌­کند و سرانجام سیاست‌های کلی در مجمع تشخیص مصلحت تصویب می­‌شود، اما به واسطه اتفاقی غیرمنتظره در مقام اجرا، طرح ابتر می­‌ماند.

مصاحبه­ در دفتر دکتر مالکی ترتیب داده شد. علی­‌رغم ضیق وقت با روی گشاده ما را پذیرفت و در فرصت اندک بیشتر به مباحث کلان و اصلی معضلات مبارزه با مواد مخدر پرداختیم. پیش از طرح سؤال به مناسبت حضور دیدارنیوز در حوزه مباحث اجتماعی گفت: ساحت‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، امنیتی و... مانند دانه­‌های زنجیر به هم پیوسته می­‌باشند و شاید مسئولان و مقامات کشوری توجه چندانی به مباحث اجتماعی نداشته باشند و در اولویت اول­شان نباشد اما امنیت جامعه و اقتدار جمهوری اسلامی ارتباط مستقیم با مشکلات و مسائل اجتماعی دارد؛ لذا سعی کنید سطحی و گذرا از معضلات اجتماعی رد نشوید و با کنکاش علمی نهادها و مراکز ذی­ربط را فعال کنید.

وی گفت: «به عنوان رئیس ستاد مبارزه با مواد مخدر ملاقاتی با دبیرکل سازمان ملل داشتم. بان‌کی­‌مون اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران رهبریت مبارزه با مواد مخدر در دنیا را برعهده دارد. در ملاقات خصوصی به وی گفتم شما می­‌دانید که ما بهای سنگینی داریم پرداخت می‌کنیم. ما قادریم مواد مخدر را به صورت ترانزیت از مرزهای شرقی به مرزهای غربی منتقل کنیم و آن را روانه اروپا سازیم، اما به دستور اسلام و اعتقاداتی که داریم با مواد مخدر مبارزه می‌کنیم. به نظرتان اگر مواد را ترانزیت کنیم و به اروپا هدایت کنیم چه اتفاقی می­‌افتد؟ بان‌کی‌مون معتقد بود در این صورت فاجعه انسانی رخ خواهد داد و خاطر نشان ساخت خطر مواد مخدر به مراتب از بمب‌های هسته‌­ای بیشتر است. چرا که مواد مخدر شیرازه خانواده‌­ها را از بین خواهد برد. قرار بر این شد که راجع به پرونده هسته­‌ای ایران، سازمان ملل نگاه متفاوت­‌تری داشته باشد که متأسفانه این فرصت از دست رفت. این نکته را از این بابت عرض کردم که به شما بگویم ورود شما به مباحث اجتماعی باید محکم باشد و گام‌­های بزرگی بردارید و بدانید که کار بسیار بزرگی می­‌کنید».

آنچه درپی می­‌آید حاصل گفت‌­وگو با دبیرکل سابق ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور است.

  • ­­­طبق نقل شما بان‌کی­‌مون گفته ایران رهبر مبارزه با مواد مخدر است؛ بابت این امر هزینه­‌های انسانی و مالی بسیاری می­‌دهیم. کشورهای قدرتمند دنیا در این راه با ایران همکاری می­‌کنند؟

در یک کلام باید بگویم نه تنها کمکی نمی­‌کنند بلکه خودشان باعث تولید و توزیع مواد مخدر هستند. استراتژی مواد مخدر در اختیار قدرت­‌های جهانی است، چرا که فروش سلاح و مواد مخدر بیشترین سود را دارد. 5 سال سفیر ایران در افغانستان بودم و از نزدیک اتفاق­‌های مربوط به مواد مخدر را رصد کردم. انگلیس در آنجا حضور داشت؛ آنها از حامیان سرسخت قاچاقچیان در دنیا هستند. ماشین­‌ها و کامیون­‌هایی که به سفارت انگلیس و از آنجا به فرودگاه می­‌رفت را رصد می­‌کردیم. جالب است بدانید خود دولت افغانستان موافق مبارزه با مواد مخدر بود، اما 48 کشور اروپایی و به عبارت دیگر ناتو مخالف آن بودند. یکی از منابع مهم تأمین هزینه‌­های جریان‌های تروریستی در دنیا مواد مخدر است. لذا کشورهای قدرتمند دنیا نه تنها کمکی به مبارزه با مواد مخدر نمی­‌کنند، بلکه شریان اصلی آن در دست خود آنها است.

  • در مسیر مبارزه با مواد مخدر با چه مشکلات عمده‌­ای روبه­‌رو هستیم.

یک معضل عمده کارتل­‌های مواد مخدر هستند که از سوی بعضی از کشورها هدایت و حمایت می­‌شوند که به آن اشاره کردم مشکل دوم داخلی است. ما در کشور خودمان هنوز سیاست مدونی نداریم. زمانی بحث ترانزیت مطرح می‌­شود که آیا ترانزیت بشود یا نه؛ زمانی معتاد را مجرم می‌دانیم و گاهی بیمار؛ در مجموع عدم سیاست مشخص و مدون یکی از مشکلات مبارزه با مواد مخدر است.

  • از اول انقلاب در صدد مبارزه با مواد مخدر بودیم، ولی عملا اتفاق مثبتی نیفتاد. در بیان مشکلات موجود در مبارزه با مواد مخدر به نداشتن سیاست مشخص و مدون اشاره کردید. از ابتدای انقلاب سیر تطور قانونگذاری چطور بوده است؟

به نکته خوبی اشاره کردید. امام دستور دادند با مواد مخدر مبارزه شود، ستادی فراقوه‌­ای تشکیل شد و زیر نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام قرار گرفت. مواد مخدر از زوایای متفاوتی همچون مباحث اجتماعی، فرهنگی، امنیتی و ...مورد بررسی قرار گرفت. به این نتیجه رسیدیم که باید طرحی جامع داد. به مرحوم آیت­‌الله هاشمی رفسنجانی توضیح دادم که انرژی زیادی مصرف می­‌کنیم و تا زمانی که استراتژی مشخصی نداریم آب در هاون می­‌کوبیم. ایشان پذیرفت و خواست نامه‌ای خدمت حضرت آقا بنویسیم و ایشان ارجاع بدهند تا مجمع، سیاست­‌های کلان مبارزه با مواد مخدر را تدوین کند. در این فقره خدمت آیت­‌الله هاشمی شاهرودی رئیس وقت قوه قضائیه نیز رسیدم و در این­‌باره توضیحات لازم را خدمت­شان عرض کردم. نهایت امر نامه‌­ای خدمت آقا نوشتیم و مقام معظم رهبری ارجاع دادند به مجمع. چند ماه کارهای کارشناسی آن طول کشید؛ زوایای مختلف آن را دیدند و نهایتا در 11 بند سیاست­‌های کلی مبارزه با مواد مخدر مصوب شد. مباحث خیلی پیچیده­ و مفصلی صورت گرفت، نزدیک 10 جلسه مجمع، اختصاصا مربوط به مبارزه با مواد مخدر بود. کار کلانی انجام شد و آیت­‌الله هاشمی از آن به عنوان یکی از بزرگترین دستاوردهای مجمع یاد کردند. سیاست­‌های کلان را هم بعد از دو ماه دفتر آقا تأیید کردند و فرمودند من به روسای قوا دستور می­‌دهم که با جدیت مبارزه کنند. اما بعد از آن در اقدامی غیرمترقبه رئیس­‌جمهور وقت دکتر احمدی­‌نژاد، بنده را از عنوان دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر عزل کرد و مسئولیت مبارزه را به فرمانده نیروی انتظامی محول کرد. موجی در کشور ایجاد شد؛ قوه قضائیه زیر بار نمی­‌رفت و نهایتا کار سست شد و بعد از مدت کوتاهی کار دست وزیر کشور افتاد. وزیر با تمام مسئولیتی که داشت این کار نیز به او محول شد و متأسفانه کار پیش نرفت و این اشتباه را همچنان دولت یازدهم و دوازدهم نیز مرتکب می­‌شود.

  • به عبارتی معتقدید یکی از مشکلات این است که ستاد مبارزه با مواد مخدر زیر نظر وزارت کشور قرار گرفت؟

مشکل این است که کار اولا در اختیار فرمانده نیروی انتظامی و وزارت کشور قرار گرفت و مشغله­‌های فراوان آنها مانع از انجام صحیح کار شد و دیگر اینکه رئیس قوه قضائیه زیر بار حرف وزیر کشور نمی­‌رود و هکذا... این تغییر و تحول یک مقدار انگیزه را از نیروها گرفت و علی‌رغم آنکه از نظر قانونی مشکلی از این بابت نداریم، اما در مقام اجرا کار با مشکل مواجه شد.

  • در بحث جلوگیری از عرضه مواد مخدر که موفق نبودیم در بحث تقاضا چه کردیم؟ به عبارت دیگر چه کاری باید انجام می‌­شد که جلوی تقاضا گرفته شود؟

ما یک مثلث داریم. یک ضلع آن تولید کننده است، ضلع دیگر توزیع کننده و ضلع سوم مصرف کننده. متأسفانه همه را قاطی کردیم. منطق حکم می­‌کند با تولید کننده و توزیع کننده مبارزه کنیم. تولید کننده دست ما نیست اما می­‌توانیم با فشارهای بین‌المللی جلو آن را بگیریم. توزیع کننده هم یک ریشه بین‌المللی و یک ریشه داخلی دارد. اما فشار را ما روی مصرف کننده می‌­آوریم. خطایی که انجام می‌دادیم در سیاست کلان حل شد. ما مصرف کننده را مجرم می­‌دانستیم اما او قربانی است نه مجرم. این سیاست­‌ها تغییر کرد و قرار شد معتاد به مراکز بازپروری برود و ما در بحث تولید کننده و توزیع کننده باید وارد شویم. البته باید توجه داشت تقاضا را باید تفکیک کرد؛ تقاضای صنعتی بیشتر از سنتی است و مواد صنعتی همچون شیشه و کریستال و کراک بسیار خطرناک­تر از مواد سنتی همانند تریاک هستند. روی تقاضا باید حرکت فرهنگی انجام شود.

  • ستاد برای تقاضا چه کرد؟

مهم­‌ترین حرکت باید پیشگیری باشد و پیشگیری احتیاج به کار فرهنگی دارد. برای مبارزه با تقاضا نگاه خشن جواب نمی‌دهد. کار فرهنگی هم مختص به مراکز صرفا فرهنگی نیست. به­‌طور مثال فردی که در فقر و مشکلات اقتصادی دست و پا می­‌زند به سمت بزه‌­های زیادی کشیده می­‌شود و مواد مخدر از جمله آنها است.

  • به نظرتان اساسا اراده‌­ای برای مبارزه با این معضل اجتماعی وجود دارد.

اراده‌ها برای مبارزه با مواد مخدر سست شده است. دلایل زیادی هم وجود دارد که باعث سستی اراده شده است. یک علت این است که نگاه جامعه موضوع محور است، یعنی امروز مهم‌­ترین موضوع برجام است و برجام همه­‌جا را گرفته و از مسائل دیگر غافل می­‌شویم. مشکل بعدی تفسیرهای گوناگون است؛ وزیر آموزش‌­وپرورش یک تفسیری دارد و وزیر بهداشت تفسیر دیگری دارد. متغیر بودن نگاه­‌ها نسبت به معضلات هم مشکل دیگر است.

  • رابطه اعتیاد و مواد مخدر با سایر بزه‌­های اجتماعی چگونه است؟

مواد مخدر که متأسفانه اشکال بسیار متفاوتی هم پیدا کرده است، باعث بروز مشکلات زیادی برای افراد و خانواده‌­ها و به طبع آن اجتماع است. بسیاری از فجایع اجتماعی در کشور ما از همین­‌جا نشأت می­‌گیرد؛ فقر، تجاوز و دزدی از همین­‌جا شکل می‌گیرد. اما متأسفانه این امر جدی گرفته نمی­‌شود. از سویی ما هزینه سنگینی جهت جلوگیری از ورود مواد مخدر به اروپا می‌پردازیم. از طرف دیگر مواد مخدر صنعتی با توطئه وارد کشور ما می­‌شود و از همین اروپایی که ما داریم خودمان را فدای آنها می­‌کنیم وارد می­‌شود. این مواد فوق­‌العاده خطرناک است و به صورت قرص و شکلات وارد کشور می­‌شود. به بزرگترها هم کاری ندارند و سراغ نوجوانان و جوانان می‌روند.

ما کشوری هستیم که مردمان ما پایبند به اعتقاداتی هستند. عواطف حاکم بر ما حکم می­‌کند خیلی این موارد را به بیرون درز ندهیم. اما شما به عنوان یک سایت اجتماعی باید به صورت ریز به این مطالب ورود پیدا کنید و تنها فرد معتاد را در نظر نگیرید. به‌طور مثال فردی که به زندان می­‌رود، خانواده‌­اش چه می‌­کند؟ باید به خانواده زندانیان توجه کرد و بسیاری از این خانواده‌­ها به خاطر اعتقاداتی که دارند احساس سرافکندگی می‌کنند. خانواده‌­ای که چندین فرزند دارد و مرد خانواده معتاد شده و خانواده‌­اش در جامعه رها شده و برای تأمین معاش دست به هر کاری می‌­زند. شما باید دنبال چیزهایی بروید که بقیه نرفته باشند و می‌­توانید کاری کنید که ارگان­‌های مرتبط با مباحث اجتماعی را فعال کنید. 

ممنون که در این گفتگو شرکت کردید. مجددا به مناسبتهایی دیگر مزاحم شما خواهیم شد. 

 

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
نظر: