دیپلمات پیشین ایران در دفتر سازمان ملل متحد در نیویورگ در گفتوگویی با دیدارنیوز، معتقد است؛ این بازی واسطهگری و انتخاب این محل یا آن محل برای مذاکره و پیغام و پسغام توسط واسطهها در شان یک نظام سیاسی نیست. ما یک طرفی داریم که آمریکاست و باید با آن مستقیما مذاکره کنیم. حداقل این است که اگر مقامات ما بپذیرند که ویتکاف به تهران سفر کند، اتفاق خوبی خواهد بود.
دیدارنیوز-محمد جعفری: علی لاریجانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی در سفری به مسقط با مقامات سلطنت عمان دیدار و رایزنی کرده و با توجه به نقش این کشور به عنوان بازیگر میانجی بین تهران و واشنگتن، بسیاری از صاحبنظران و ناظران، این سفر را دارای وجوه مهم ارزیابی میکنند.
در همین ارتباط، کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران و تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی در گفتوگویی با دیدار، ضمن اشاره به این سفر و ابعاد پیرامون آن، اظهار داشت: به لحاظ محتوایی، سفر یک مقام عالیرتبه ایرانی به عمان، چه معنی دارد؟ این یک سوالی است که به شخصه، هنوز پاسخ مناسبی برای آن پیدا نکردهام. چرا که عمان در مذاکرات بین ایران و ایالات متحده، نقش واسطه، پیامرسان و تسهیلگر گفتوگوها را ایفا میکند. خود عمان به تنهایی، کنشگری محتوایی در این باره، چه در ارتباط با صفآرایی نظامی کنونی و چه از نظر محتوای مذاکرات، ندارد. اینکه یک مقام بلندپایه ایرانی به این کشور سفر کند، تنها در این رابطه که هدف، پیامرسانی باشد، قابل تعریف و درک است باشد. این پیامرسانی هم بدون سفر و چه از طریق سفارت سوئیس در تهران و چه از طریق سفارتخانههای ایران و عمان در تهران و مسقط امکانپذیر است.
وی افزود: در شرایطی که عمان، یکی از واسطهها است و سابق بر این، بحث بر سر این بود که این مذاکرات در ترکیه صورت بگیرد، سوال اینجاست که مسقط چه نقش محتوایی میتواند در این ماجرا داشته باشد که تهران با این بازیگر وارد مذاکره محتوایی در سطوح عالی شده و احیانا قدمی در راستای کاهش تنش کنونی بردارد. این مسئله برای من روشن نیست.
احمدی، تصریح کرد: البته به طور کلی، چون رویکرد آقای لاریجانی با وزارت خارجه قدری متفاوت است-به این شکل که برخورد ایشان بیشتر سیاسی است و وزارت خارجه بیشتر برخوردی حقوقی دارد-، نقش آفرینی او میتواند مفید باشد.
گمانهزنیها از احتمال حضور ونس در مسقط یا گمان بر امکان گفتوگوی تلفنی لاریجانی با ترامپ با وساطت عمانیها حکایت دارد
وی عنوان داشت: البته در فضای مجازی و به ویژه پیرو سخنان ونس، معاون ترامپ در ۵ فوریه دایر بر مشکل عدم تماس با رهبری، گمانهزنیهایی در جریان است. از جمله اینکه شاید یک مقام آمریکایی و حتی خود ونس برای مذاکره با لاریجانی در مسقط باشد یا هدف این باشد که آقای لاریجانی در مسقط با واسطه عمانیها تلفنی با ترامپ صحبت کند. اما اولا دلیل اینکه چنین باشد در دست نیست. ونس، دیروز و امروز (سه شنبه) در ارمنستان بوده و قرار است بعد از آن به جمهوری آذربایجان برود. ثانیا نمیدانم که آیا بعد از مذاکرات آقایان عراقچی و ویتکاف منطقی و درست است که یک مقام دیگر برای مذاکره با آمریکا به مسقط اعزام شود و اگر این طور باشد آیا این پیام بیاعتمادی به وزارت خارجه و آقای عراقچی نخواهد بود؟ البته لازم است اضافه کنم که اگر این گمانهزنیها درست باشد، جای خوشحالی دارد. من همیشه معتقد بوده و گفتهام که لازم است با توجه به روانشناسی خاص ترامپ، ایران برای تماس مستقیم با خود او اعلام آمادگی کند و بهترین مقام موجود برای این کار آقای لاریجانی است.
این دیپلمات باسابقه، همچنین با اشاره به برخی گمانهزنیها در خصوص همزمانی تقریبی دیدار نتانیاهو و ترامپ و سفر لاریجانی به عمان نیز، یادآور شد: تبادل پیامهای ضمنی و نمادین نظیر رفتن ویتکاف روی ناو لینکن و رفتن عراقچی روی شناورهایی در خلیج فارس، بین ما و آمریکا بوده و دلایل رفتن نتانیاهو به واشنگتن هم مشخص است. آمریکا در این مورد تصمیمگیر است. نتانیاهو نگران این است که برخی اطرافیان ترامپ، نظیر ویتکاف یا کوشنر-که عمدتا بر این باورند که کار از طرق دیپلماتیک حل و فصل شود-، روی رئیس جمهور آمریکا تاثیر بگذارند و او را به سمت حل دیپلماتیک مشکل و تمرکز صرف بر مسئله هستهای، بدون اعتنا به مسئله موشکی و محور مقاومت سوق ندهند. این است که رفتن نتانیاهو به واشنگتن و صحبت او با ترامپ، قابل درک است.
احمدی، اضافه کرد: عمان که چنین نقش محتوایی ندارد. مسقط، نه تصمیمگیر است و نه اثری روی این تحولات دارد. الا اینکه تسهیلکننده بوده و نقش پیامرسان بین دو طرف اصلی را ایفا میکند. در نتیجه مقایسه سفر نتانیاهو به واشنگتن و سفر لاریجانی به مسقط، یک قیاس معالفارق است.
این بازی واسطهگری و انتخاب این محل یا آن محل برای مذاکره و پیغام و پسغام توسط واسطهها در شان یک نظام سیاسی نیست
این دیپلمات سابق ایران همچنین در پاسخ به اینکه سوال که ارزیابی واقعی از پیشنهاد ساداتیان، سفیر پیشین ایران در بریتانیا برای دعوت از ویتکاف به تهران چیست، خاطرنشان کرد: این پیشنهاد خوبی است و من صد در صد با آن موافقم. این بازی واسطهگری و انتخاب این محل یا آن محل برای مذاکره و پیغام و پسغام توسط واسطهها در شان یک نظام سیاسی نیست. ما یک طرفی داریم که آمریکاست و باید با آن مستقیما مذاکره کنیم. حداقل این است که اگر مقامات ما بپذیرند که ویتکاف به تهران سفر کند، اتفاق خوبی خواهد بود. ثابت شده که ویتکاف از بازیگران میانهرو در واشنگتن بوده و از افراد عملگرا و پراگماتیک در مذاکرات ایران و آمریکا است. در نتیجه دعوت از او به تهران یا سفر مقامی از تهران به واشنگتن، یک گام مهم و بزرگ است و میتواند نشاندهنده حداکثر حسن نیت از جانب ایران باشد. ضمن اینکه دعوت از ویتکاف برای سفر به تهران عمدتا هم جنبه نمادین داشته و ناظر بر مسائل محتوایی نخواهد بود که برخی تصور کنند که با اصول اساسی و بنیادی جمهوری اسلامی در مورد مسئله آمریکا مغایرت پیدا میکند.
وی در پایان نیز، یادآور شد: قبلا حتی در دوره اول حضور ترامپ در کاخ سفید، برخی از دوستان پیشنهاد کرده بودند که اصلا او را به تهران دعوت کنیم یا رئیسجمهور ما در نیویورگ یا واشنگتن با ترامپ دیدار و ملاقات داشته باشد. از این نظر که ترامپ، تصمیمگیرنده تعیینکننده در مذاکرات است و روانشناسی خاص او نیز در این بین مطرح است که همه کشورها به آن توجه دارند. اگر چنین پیشنهاداتی مورد استقبال قرار بگیرد، قطعا بسیار کمککننده خواهد بود، تا اینکه ما اعلام کنیم که با وتیکاف حاضر به مذاکره مستقیم نیستیم. به طور کلی اگر کسی حاضر به تماس با ما نباشد و تماس از طریق واسطه را پیشنهاد کند، حتما برای ما برخورنده خواهد بود.
