حسین جعفری - صفحه 19

در نوشته قبل گفته شد رابطه‌ی میان اسلام مکی با اسلام مدنی رابطه نظر و عمل است، اسلام مکی عهده دار بیان مشخصات اصلی و ذاتی (و عموماً عقلایی) آموزه‌های دین است و اسلام مدنی همان آموزه‌ها را به هنگام تصدی قدرت و به هنگام اجرا، خلق می‌کند و به نمایش می‌گذارد.

در بخش دوم مطلب سوره‌ی مجادله و راهکاری ارزشمند برای اصلاح روشمند و نگاه پروسه‌ای به احکام می‌خوانیم: اگر علمای ما ادعا دارند که چون مجتهدند پس جانشینان پیامبر و همچنین نمایندگان خدا بر روی زمین اند! چرا این وظیفه‌ی به روز رسانی را فراموش کرده، جهد بلیغ خود را مصروف ثباتِ درستی اجتهاد و فهم گذشتگان می‌کنند و برای توجیه مصلحت‌های موجود در احکام قرون قبل (که در عصر جدید وجود خارجی ندارد)، همگان را توصیه به زندگی با شیوه‌ی روزگاران کهن می‌کنند؟ آیا معنای واقعی اجتهاد جز اصلاح و به روز رسانی احکام متناسب با مقضیات عصر جدید است؟