پروژه «گلوبالسیتی» در دمام عربستان بهمنظور کاهش وابستگی به نفت و تبدیل این کشور به یک مقصد گردشگری برجسته افتتاح شده است.
دیدارنیوز: در هوای گرم و مرطوب سواحل خلیجفارس شهر دمام عربستان اینروزها شاهد آغاز پروژهای است که فراتر از یکطرح تفریحی یا مجموعه سرگرمی تعریف میشود. «گلوبالسیتی» نام شهری بوده که قرار است با ترکیب فرهنگها، فضاهای تفریحی و زیرساختهای بزرگمقیاس گردشگری سهمی تازه برای عربستان در نقشه گردشگری منطقه رقم بزند. طرحی که در ظاهر مجموعهای از دریاچه مصنوعی، فضای نمایشی، پارکهای موضوعی و پاویونهای فرهنگی کشورهای مختلف بوده، اما در لایههای زیرین خود به هدفی روشنتر اشاره میکند و آن نیز کاهش وابستگی اقتصاد عربستان به نفت و حرکت به سوی اقتصادی متکی بر خدمات و گردشگر است.
عربستان طی سالهای اخیر تلاش کرده با تعریف پروژههایی بزرگ و زمانبندیشده پیام روشنی به سرمایهگذاران و گردشگران جهانی بدهد: این کشور قصد دارد به بازیگری جدی در گردشگری خاورمیانه تبدیل شود. در سطح منطقه نیز چنین پروژههایی میتواند موازنه جذب گردشگر را تغییر دهد و رقابتی تازه میان مقاصد مختلف ایجاد کند؛ رقابتی که زیرساختهای مدرن، سهولت دسترسی، امنیت سرمایهگذاری و تنوع تجربهها در آن نقش تعیینکننده دارند.
درمقابل ایران باوجود برخورداری از میراث تاریخی دیرینه، شهرهای جهانی، جاذبههای طبیعی متنوع و ظرفیتهای فرهنگی گسترده هنوز نتوانسته سهم واقعی خود را از بازار گردشگری منطقه بهدست آورد. بخش مهمی از این فاصله به نبود برنامهریزی پایدار، فرسودگی بخشی از زیرساختها و محدودیتهای ناشی از تحریمها و تنشهای سیاسی بازمیگردد؛ عواملی که هم مانع جذب سرمایه خارجی میشوند و هم امکان اتصال گستردهتر به بازارهای جهانی گردشگری را محدود میکنند. تجربه کشورهایی مانند عربستان و قیاس آن با وضعیت ایران نشان میدهد که بدون کاهش ریسکهای سیاسی و اقتصادی توسعه گردشگری در مقیاس جهانی دشوار خواهد بود.
«گلوبالسیتی» تنها نمادی از جاهطلبی گردشگری عربستان نبوده بلکه شاخصی است برای سنجش مسیری که کشورها بهسمت آن حرکت میکنند و سرمایهگذاریهایی که در جهت توسعه گردشگری و اقتصاد به انجام میرسانند. پروژه گلوبالسیتی میتواند به جذب گردشگر، ایجاد اشتغال و بازتعریف تصویر عربستان در افکار عمومی بینالمللی کمک کند. همزمان برای ایران یادآور این واقعیت است که توسعه پایدار گردشگری بیشاز آنکه به منابع طبیعی و تاریخی وابسته باشد به ثبات، تعامل سازنده با جهان و رفع موانعی گره خورده که سالهاست بر سر راه این صنعت ایستاده است.
چشمانداز تنوع اقتصادی و رشد گردشگری
در گامی مهم برای تنوعبخشی اقتصادی و توسعه گردشگری استان شرقی عربستانسعودی بهطور رسمی پروژه بزرگ «گلوبالسیتی» را در شهر دمام افتتاح کرد. این طرح عظیم که با حضور شاهزاده سعودبن نایف بن عبدالعزیز، امیر استان شرقی افتتاح شد ظرفیت آن را دارد که صنعت گردشگری منطقه را متحول کند و یکمرکز سرگرمی در سطح جهانی بسازد؛ مرکزی که بتواند گردشگران داخلی، منطقهای و بینالمللی را به خود جذب کند. مراسم افتتاحیه که روز دوشنبه برگزار شد با حضور شخصیتهای بلندپایهای همچون فهد الجبیر، دبیر استان شرقی و هیاتی از مقامات و سرمایهگذاران همراه بود.
پروژه گلوبالسیتی یکطرح نوآورانه در حوزه گردشگری و سرگرمی است که مساحتی حدود ۶۵۰هزارمترمربع را در بر میگیرد و فاز نخست آن در زمینی بهوسعت ۲۵۰هزارمترمربع اجرا میشود. اجرای این پروژه در قالب چشمانداز۲۰۳۰ دنبال میشود و هدف آن تقویت بخشهای غیردولتی و غیرفسیلی بهویژه گردشگری و سرگرمی است.
امیر استان شرقی عربستان تاکید کرده که گلوبالسیتی نقش مهمی در تقویت صنعت گردشگری منطقه خواهد داشت. ترکیب منحصربهفرد سرگرمی، تجربههای فرهنگی و همکاری بینالمللی باعث میشود این پروژه نهتنها برای گردشگران بلکه برای سرمایهگذاران خارجی نیز جذاب باشد. به این ترتیب باید گفت گلوبالسیتی در راستای تبدیل عربستان به یکی از مقاصد مهم گردشگری جهان طراحی شده است.
جاذبهها و ویژگیهای گلوبالسیتی
گلوبالسیتی قرار است یکمقصد چندفرهنگی و چندمنظوره باشد که در آن فرهنگهای جهانی درکنار سنتهای بومی عربستان به نمایش گذاشته میشود. در اینمجموعه ۱۵پاویون بینالمللی از کشورهای مختلف آسیا، خاورمیانه، اروپا و آفریقا حضور خواهند داشت و در مجموع ۱۶کشور فرهنگ و هویت خود را به بازدیدکنندگان معرفی میکنند. این ساختار فرهنگی متنوع، فضایی جهانی و پویا ایجاد میکند.
در قلب این پروژه یکدریاچه مصنوعی عظیم به وسعت ۲۰۰هزارمترمربع قرار دارد. روی ایندریاچه یکرستوران شناور ساخته میشود که تجربهای متفاوت برای گردشگران فراهم خواهد کرد. یکآمفیتئاتر روباز با ظرفیت ۷هزارنفر (قابل افزایش تا ۱۰هزار نفر) برای برگزاری کنسرتها و رویدادهای فرهنگی و هنری در نظر گرفته شده است؛ فضایی که میتواند به یکی از قطبهای مهم سرگرمی منطقه تبدیل شود.
فاز نخست این پروژه بیشتر بر ایجاد فضاهای سرگرمی و جشنوارههای فرهنگی تمرکز دارد. در این فاز ۱۶پاویون بینالمللی ساخته میشود که هر یکبازتابدهنده فرهنگ یککشور یا منطقه است؛ ازجمله فضاهایی با الهام از محله چینیها یا هندوستان. امکاناتی مانند شهربازی، بازیهای ویدئویی و کارناوالها، اجراهای زنده و حتی یکباغوحش کوچک برای کودکان از جمله جاذبههای این فاز خواهند بود.
یکی از بخشهای شاخص این فاز باغ نور است؛ فضایی که با نورپردازی خلاقانه و جلوههای بصری تجربهای شاعرانه و روحنواز برای بازدیدکنندگان ایجاد میکند. ۱۱رستوران بینالمللی نیز در اینمجموعه فعالیت خواهند کرد تا گردشگران ضمن لذتبردن از برنامههای سرگرمی طعمهای مختلف جهان را نیز تجربه کنند. پیادهراهها، بازارچهها و مسیرهای گردشگری مکمل این تجربه خواهند بود. در فاز دوم جا ذبههای گردشگری توسعه بیشتری خواهند یافت. ساخت پارک آبی پیشرفته با سرسرههای آبی، رودخانه آرام، استخر موج و امکانات متعدد آبی از مهمترین بخشهای این فاز است. افزودهشدن رستورانهای جدید و مناطق نمایشی و هیجانی نیز باعث خواهد شد که گلوبالسیتی به مقصدی برای تمام گروههای سنی از خانوادهها تا علاقهمندان به هیجان تبدیل شود.
فاز سوم پروژه بر ساخت محلههای مسکونی متمرکز است تا گلوبالسیتی تنها یکمقصد فصلی نباشد بلکه به یکشهر زنده و پایدار با جریان دائمی زندگی و اشتغال تبدیل شود. ایجاد مناطق مسکونی ضمن افزایش ماندگاری جمعیت به اشتغالزایی پایدار و شکلگیری یکجامعه پویا در این منطقه کمک خواهد کرد.
تاثیر اقتصادی و اشتغالزایی ایجاد گلوبالسیتی
پیشبینی میشود گلوبالسیتی بتواند روزانه تا ۲۵هزاربازدیدکننده را جذب کند. این حجم از گردشگر درآمد قابلتوجهی برای بخشهای مختلف ازجمله هتلداری، رستورانداری، خردهفروشی، سرگرمی و ساختوساز عربستان ایجاد خواهد کرد. اینپروژه فرصتهای شغلی گستردهای بههمراه خواهد داشت و دمام را به یکیاز قطبهای گردشگری خاورمیانه تبدیل میکند.
اینطرح علاوهبر جذب گردشگران داخلی مخاطبانی از دیگر کشورهای حوزه خلیجفارس، آسیا، اروپا و آفریقا را نیز هدف قرار داده است. به اینترتیب دمام بهعنوان میزبان «گلوبالسیتی» جایگاهی جدید در نقشه گردشگری منطقه بهدست خواهد آورد.
گلوبالسیتی نمادی از تغییر راهبردی عربستان درجهت توسعه گردشگری و ایجاد زیرساختهای بزرگ فرهنگی و تفریحی است. این پروژه با تاکید بر تنوع فرهنگی، سرگرمی در سطح جهانی و پایداری اقتصادی نقش مهمی در تحقق چشمانداز۲۰۳۰ این کشور خواهد داشت و میتواند چهره اقتصادی و اجتماعی منطقه را متحول کند.
از ایجاد گلوبالسیتی در عربستان تا تجربه ایران در توسعه گردشگری
پروژههایی مانند گلوبالسیتی نشان میدهند که عربستان بهصورت هدفمند و برنامهریزیشده به دنبال ایجاد ابرجاذبههای گردشگری است؛ جاذبههایی که نهتنها برای گردشگر خارجی بلکه برای شهروندان خود کشور نیز تجربهای متفاوت و استاندارد حداکثری ایجاد میکنند. در ایران نیز ظرفیتهای کمنظیری برای گردشگری وجود داشته و از میراث تاریخی و فرهنگی غنی گرفته تا تنوع اقلیمی و طبیعی گسترده همه نشانههایی از پتانسیل قوی توریسم کشور هستند. شهرهایی مانند شیراز، اصفهان، یزد، کاشان، شوشتر و بسیاری نقاط دیگر جاذبههایی هستند که اگر بهدرستی مدیریت و معرفی شوند میتوانند در سطح جهانی بدرخشند.
بااینحال باید اذعان داشت درحالیکه کشورهای حاشیه خلیجفارس باسرعت درحال بازطراحی آینده گردشگری خود هستند ایران باوجود همه ظرفیتهای کمنظیر تاریخی، فرهنگی و طبیعیاش همچنان با گامهایی کند و محتاطانه پیش میرود. پروژههایی مانند «گلوبالسیتی» در عربستان نشان میدهند که رقابت در گردشگری منطقه وارد مرحله تازهای شده و کشورها نهتنها برای جذب گردشگر بلکه برای بازتعریف جایگاه خود در اقتصاد جهانی برنامهریزی میکنند. تفاوت اصلی میان ایران و عربستان را باید در چند محور اساسی دید؛ محورهایی که غفلت از آنها میتواند سهم ایران از بازار گردشگری منطقه را به کشورهای رقیب واگذار کند:
نخست مدیریت پروژهمحور و بلندمدت است. عربستان در قالب چشمانداز۲۰۳۰ پروژههای بزرگ را با اهداف روشن، جدول زمانی مشخص و اتکا بر سرمایهگذاری بینالمللی پیش میبرد. این کشور بهدنبال ساختن برند گردشگری بوده و هر پروژه حلقهای از یکزنجیره کلان است. در ایران، اما بسیاری از طرحهای گردشگری بهصورت پراکنده و مقطعی اجرا شده و کمتر وارد چرخه برنامهریزی بلندمدت و پایدار میشوند؛ موضوعی که مانع از شکلگیری یکتصویر منسجم از مقصد ایران در ذهن گردشگران خارجی است. دوم زیرساختهای مدرن گردشگری که نقش کلیدی دارند. گلوبالسیتی و پروژههای مشابه در عربستان بر استانداردهای جهانی در حملونقل، اقامت، خدمات و سرگرمی استوارند. در ایران هم تلاشهایی انجام شده، اما فرسودگی بخشی از زیرساختها، محدودیت سرمایهگذاری خارجی و روندهای اداری پیچیده باعث شده سرعت توسعه با نیازهای امروز جهان همخوان نباشد.
سوم بازاریابی و جذب سرمایه خارجی است. عربستان از ابتدا به سرمایهگذاران جهانی سیگنال روشن و مطمئن داده و با ایجاد فضای اقتصادی امن آنها را وارد پروژه کرده است. در ایران نیز این ظرفیت بالقوه وجود دارد، اما تا زمانی که ثبات اقتصادی، قوانین حمایتی شفاف و امکان تعامل گستردهتر با اقتصاد جهانی فراهم نشود این ظرفیت بالفعل نخواهد شد. چهارم تنوع تجربه گردشگری است. عربستان بهطور جدی بر سرگرمیهای مدرن، فستیوالها، رویدادها و پارکهای موضوعی سرمایهگذاری میکند تا درکنار جاذبههای مذهبی و فرهنگی تجربهای متنوع ارائه دهد. ایران نیز اگر در کنار میراث تاریخی و فرهنگی غنی خود بهسمت توسعه فضاهای خانوادهمحور، جشنوارههای بینالمللی و سرگرمیهای نوین حرکت کند جذابیت مقصد دوبرابر خواهد شد. واقعیت این است که تحریمها، محدودیتهای ارتباطی و تنشهای سیاسی همچنان مانع جدی توسعه گردشگری ایران هستند.
اگر توسعه زیرساختها، اصلاح فرآیندها و کاهش ریسکهای سیاسی و اقتصادی را جدی نگیریم این عربستان، امارات و قطر خواهند بود که سهم ایران از گردشگری منطقه را نصیب خود میکنند. گردشگری صنعتی است که به موقعیت و تصویر بینالمللی کشورها حساس بوده و هر تعلل بهمعنای ازدسترفتن فرصتهایی است که شاید سالها بعد هم بهسادگی قابل جبران نباشد.
