محمد منصورنژاد، استاد دانشگاه در یادداشتی به اعتراضات و شورشهای اخیر در کشور فرانسه پرداخته است که در دیدارنیوز میخوانید.

دیدارنیوز _ محمد منصورنژاد:
این روزها در رسانهها، اخبار و تحلیل پیرامون شورش فرانسه کم نیست، تا نیاز به نوشتهای دیگر در توصیف وضعیت باشد، از این رو تلاش میگردد تا چند نکته تحلیلی در این یادداشت در کنار هم برجسته شود که کمتر مورد توجه قرار گرفتند:
۱. فرانسه در جهان به سرزمین انقلاب (۱۷۸۹) و شورشهای بی نظیر (مثلا جنبش دانشجویی و اعتصاب کارگری ۱٠ میلیونی سال ۱۹۶۸) و... شهرت دارد. پس حضور کمتر از ۱ میلیون معترض فعلی در خیابان ها، خبر غافلگیر کنندهای برای آن ملک نیست.
۲. گرچه اندیشههای انارشیستی روشنفکران (عمدتا چپ) فرانسوی، برای جنبشها آتش تهیه آماده کرده و میکنند، اما نسل جدید (آلفا و زد) خودشان در سراسر جهان آمادگی اعتراض به سبک زندگی و شیوه تدبیر نسلهای پیشین را دارند و فرانسه هم از این قاعده مستثنی نیست. از این رو شعله اولیه اتفاقات جاری، از دانش آموزان است. گاه برای نسل نو حضور در صحنه اعتراضی و هیجانی، به نوعی مفرح است، از این طریق دیده میشوند و به برخی از خواستهها نیز میرسند.
۳. ویژگی دیگر که کنترل و مدیریت جنبشهای اجتماعی هزاره سوم را دشوار میسازد ان است که، معترضان حزب واحد، بارهبر مشخص نیستند تا دولت با رهبران آنها وارد گفتوگو شود. در جنبش جاری فرانسه در کنار دانش اموزان و دانشجویان و کارگران، ضد فاشیست ها، افراد با شخصیتهای ضداجتماعی (که ذاتا رفتار مجرمانه دارند)، طرفداران حتی اسلام سیاسی یااسلامگرایان رادیکال (که عمدتا مهاجرند) و... نیز دیده میشوند، که مطالبات واحد ندارند. (برخی خودشان هم نمیدانند چه میخواهند!)
۴. مشکل فرانسه نسبت به کشورهای جهان سومی آن است که دولتش وارث مهمترین انقلاب جهان، با شعار آزادی، برابری و برادری است و ازاین رو برابر آن پیشینه، از برخورد خشن و یا کشتار معترضان، سخت پرهیز میکند. به همین دلیل نمیتوانند سریع به اعتراضات خاتمه دهند و با قطع مثلا اینترنت مردم را در بی خبری نگهدارند، اهالی رسانه را خانه نشین کنند و..
۵. فرانسه از معدود کشورهایی است که با مدل «لاییسیته» تدبیر میشود. معنای دیگر سخن آن است که دولت به شدت با نمادهای مذهبی (مثل حجاب و...) مشکل داشته و دارد. به همین جهت «مکرون» هیچ توجیه مذهبی (محاربه و..) برای مقابله با معترضان ندارد و مواضع ایدئولوژیک در این سامان جواب نمیدهد و این نکته نیز کار دولت در برخورد با معترضین را دشوار میسازد.
۶. علت جنبش فرانسه میتواند خالی از اعتراض به سیاستهای کاپیتالیستی (در سطح جهان به رهبری ترامپ) نباشد که دولتها خلاف غایات انقلابات، از جمله اهداف انقلاب فرانسه در مسایل جهانی (مداخله در امور دیگر کشورها) و داخلی (تبعیض و نابرابری و..) عمل میکنند. اما برایند این جنبشها ممکن است دولتها را به سوی سیاستهای خلاف مطالبات اقلیتها و به ویژه مهاجران مسلمان پیش ببرد! زیرا اگر تا کنون کشورهای غربی، به نیروهای فکری و به ویژه یدی افریقا و آسیا سخت نیاز داشتند، امروزه و در دوران بلوغ هوش مصنوعی، دیگر نیاز به نیروی انسانی انبوه ندارند، زیرا جدای از کارهای معمولی، حتی برخی فعالیتهای خیلی حرفهای (مثلا عمل جراحی و.) را فن اوری متکی به هوش مصنوعی و «ربات»ها انجام میدهند. در آن صورت در سیاستهای مهاجرتی فرانسه و غرب، تجدید نظر میگردد و...
۷. در نهایت، معترضان فرانسوی در پی «انقلاب» نمیتوانند باشند، و به تغییر مدیرانی رضایت میدهند؛ چون مشهورترین ایدیولژهای جهان، فعلا دو مدلاند: یکی «لیبرال دمکراسی»، که اگر از آن خسته شده باشند، به مدل «سوسیال دمکراسی» (رایج در کشورهای اسکاندیناوی) پناه میبرند، که هر دو محصول تمدن جدید بوده و خاستگاه غربی دارند و ضدیت بنیادینی هم با یکدیگر ندارند، بلکه تنها سیاستهای اجتماعی و برابری خواهانه درمدل دوم، اندکی تقویت میشود.
۲۸ مهر ۱۴٠۵