صداوسیمای مرکز گیلان در هفته دوم دیماه با برگزاری ایران جان تلاش خواهد کرد ظرفیتهای مختلف استان را از طریق شبکههای سراسری و برونمرزی رسانه ملی معرفی کند.

دیدارنیوز _ سیدمحمد جعفرنژاد*:
برگزاری نشست شورای اداری در لاهیجان، علاوه بر طرح مباحث اجرایی، فرصتی بود تا موضوع میزبانی گیلان از رویداد ملی ایران جان و ضرورت هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و رسانه ملی مورد توجه قرار گیرد؛ رویدادی که قرار است در هفته دوم دیماه، ظرفیتهای مختلف استان گیلان را در سطح ملی و برونمرزی به نمایش بگذارد.
بر اساس برنامههای مطرحشده در این نشست، صداوسیمای مرکز گیلان در هفته دوم دیماه با برگزاری ایران جان تلاش خواهد کرد ظرفیتهای مختلف استان را از طریق شبکههای سراسری و برونمرزی رسانه ملی معرفی کند. این موضوع، در صورت برخورداری از یک برنامهریزی محتوایی دقیق، میتواند فرصتی برای بازخوانی بخشی از ظرفیتهایی باشد که در سالهای گذشته کمتر در سطح ملی و بینالمللی روایت شدهاند.
در همین چارچوب، مدیرکل صداوسیمای گیلان نیز با اشاره به ظرفیتهای گسترده استان و اهمیت این رویداد، بر استفاده از فرصت ایران جان برای معرفی توانمندیها و ظرفیتهای گیلان تأکید کرده است. آنچه از سخنان وی میتوان دریافت، توجه به این نکته است که این رویداد نباید صرفاً به چند برنامه مناسبتی محدود شود، بلکه میتواند زمینهای برای انعکاس گستردهتر داشتههای استان از طریق شبکههای مختلف رسانه ملی باشد.
اهمیت این موضوع از آن جهت است که گیلان برای معرفی شدن در سطح ملی و برونمرزی، صرفاً به داشتن جاذبههای فراوان نیاز ندارد؛ بلکه به یک روایت رسانهای منسجم و حرفهای نیازمند است. رسانه باید بتواند ظرفیتهای استان را از سطح معرفیهای کلیشهای فراتر ببرد و برای هر یک از آنها داستان، شخصیت، هویت و زاویه روایی مناسبی پیدا کند.
گیلان تنها یک مقصد گردشگری نیست؛ این استان مجموعهای از ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی، علمی، هنری، کشاورزی و اقتصادی را در خود جای داده است. از مفاخر و شخصیتهای علمی و فرهنگی گرفته تا هنرمندان، بناها و محوطههای تاریخی، جاذبههای طبیعی و گردشگری، محصولات کشاورزی و ظرفیتهای اقتصادی، همگی میتوانند موضوع روایتهای رسانهای قرار گیرند.
اما مسئله اصلی صرفاً برخورداری از ظرفیت نیست؛ بلکه چگونگی شناسایی، انتخاب و روایت حرفهای این ظرفیتهاست. ایران جان از این منظر میتواند فرصتی باشد تا تصویری جامعتر از گیلان در اختیار مخاطبان ایرانی و مخاطبان شبکههای برونمرزی قرار گیرد.
سابقه فعالیت رسانهای نگارنده در گیلان نشان میدهد که صداوسیمای مرکز استان از نیروی انسانی باسابقه و متخصص در حوزههای مختلف تولید رادیویی و تلویزیونی برخوردار است؛ ظرفیتی که میتواند در تولید محتوای متنوع برای این رویداد مورد استفاده قرار گیرد.
تجربه چهار دهه فعالیت مستمر بنده در رسانه و حضور چهاردهساله در صداوسیمای مرکز گیلان، در کنار بیستوهفت سال فعالیت در حوزه مدیریت بخشهای مختلف رسانهای داخلی و برونمرزی، نشان میدهد که تولید محتوای مؤثر برای معرفی ظرفیتهای یک استان، نیازمند شناخت دقیق از ساختار رسانه، مخاطب، سوژه و شیوه روایت است.
از این منظر، صداوسیمای گیلان قطعا از ظرفیت نیروهای باتجربه خود برای طراحی و تولید روایتهایی بهره میگیرد تا صرفاً معرفیکننده یک جاذبه یا یک فعالیت نباشند، بلکه تصویری واقعی و چندلایه از گیلان ارائه دهند.
در چنین شرایطی، نقش دستگاههای اجرایی استان اهمیت ویژهای پیدا میکند. معرفی ظرفیتهای گیلان بدون دسترسی به اطلاعات دقیق، آمار، سوژههای مناسب، کارشناسان و مدیران مرتبط و همچنین شناخت طرحها و فعالیتهای شاخص استان، نمیتواند به یک روایت کامل و دقیق منجر شود.
بنابراین، همکاری دستگاههای اجرایی با صداوسیمای گیلان نباید صرفاً به حضور در چند برنامه یا ارائه گزارشهای عملکرد محدود شود. آنچه میتواند به غنای این رویداد کمک کند، ایجاد یک سازوکار هماهنگ برای شناسایی سوژهها و معرفی ظرفیتهایی است که قابلیت تبدیل شدن به محتوای رسانهای در سطح ملی و برونمرزی دارند.
هر دستگاه اجرایی میتواند بخشی از تصویر گیلان را روایت کند؛ از میراث فرهنگی و گردشگری گرفته تا کشاورزی، اقتصاد، آموزش، دانشگاه، هنر، صنعت و خدمات. کنار هم قرار گرفتن این روایتها میتواند تصویری متفاوت و کاملتر از استان ارائه دهد.
در این میان، بخش خصوصی و فعالان اقتصادی نیز نباید از این فرآیند کنار گذاشته شوند. بسیاری از ظرفیتهای واقعی گیلان در کارگاهها، مزارع، واحدهای تولیدی، شرکتهای دانشبنیان، مجموعههای گردشگری و کسبوکارهای محلی شکل گرفتهاند و معرفی آنها میتواند تصویر گیلان را از یک استان صرفاً گردشگرپذیر به استانی دارای ظرفیت تولید، کارآفرینی و نوآوری تغییر دهد.
یکی از مهمترین پیامدهای چنین رویدادی میتواند در حوزه گردشگری و اقتصاد استان رقم بخورد. معرفی جاذبههای طبیعی و تاریخی، محصولات کشاورزی، صنایع و ظرفیتهای بومی گیلان در رسانه ملی و شبکههای برونمرزی، میتواند زمینه آشنایی مخاطبان بیشتری را با این ظرفیتها فراهم کند.
البته بهرهگیری از این فرصت نیازمند آن است که معرفی ظرفیتهای استان از سطح تصاویر کلیشهای فراتر رود. گیلان به روایتهایی نیاز دارد که داستان، هویت و مزیتهای واقعی آن را برای مخاطب بازگو کنند؛ روایتهایی که بتوانند مخاطب را با یک مکان، یک شخصیت، یک محصول یا یک ظرفیت اقتصادی همراه کنند.
برای نمونه، معرفی چای گیلان نباید تنها به نمایش باغهای سبز چای محدود شود؛ بلکه میتوان داستان چایکار، مراحل تولید، اقتصاد چای، پیشینه این محصول، دشواریهای تولید و نقش آن در زندگی مردم منطقه را نیز روایت کرد. همین رویکرد درباره برنج، زیتون، ابریشم، صنایع دستی، غذاهای محلی، میراث فرهنگی و ظرفیتهای علمی و دانشگاهی استان نیز قابل اجراست.
در حوزه فرهنگی نیز گیلان از سرمایهای برخوردار است که میتواند مخاطب ملی و حتی بینالمللی را با بخشی از هویت ایران آشنا کند. موسیقی و ادبیات بومی، آیینها و سنتها، معماری، پوشش محلی، شخصیتهای علمی و فرهنگی و تاریخ اجتماعی استان، همگی قابلیت تبدیل شدن به روایتهای ماندگار رسانهای را دارند.
از سوی دیگر، شبکههای برونمرزی رسانه ملی نیازمند محتوایی هستند که بتواند برای مخاطبی خارج از فضای روزمره استان نیز قابل فهم و جذاب باشد؛ بنابراین لازم است در تولید این بخش از محتوا، مسئله زبان، تصویر، روایت و شناخت مخاطب بینالمللی بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد.
در این چارچوب، تأکید مدیرکل صداوسیمای گیلان بر استفاده از ظرفیت ایران جان را میتوان در کنار ضرورت همکاری دستگاههای اجرایی استان مورد توجه قرار داد. رسانه، ابزار و امکان دسترسی به مخاطب را در اختیار دارد و دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، بخش خصوصی، فعالان فرهنگی و اقتصادی و مجموعههای محلی، اطلاعات و سوژههای لازم را در اختیار دارند. پیوند این دو ظرفیت میتواند کیفیت تولیدات را افزایش دهد.
اگر این همکاری از مرحله برگزاری رویداد فراتر رود و به یک بانک سوژه و برنامه محتوایی مستمر برای گیلان تبدیل شود، ایران جان میتواند آثار خود را پس از پایان هفته برگزاری نیز حفظ کند؛ بهگونهای که تولیدات این رویداد در قالب مستند، گزارش، برنامههای تخصصی، محتوای رادیویی و تلویزیونی و تولیدات برونمرزی در طول سال مورد استفاده قرار گیرد.
تجربه رسانهای نشان داده است که یک رویداد زمانی میتواند اثرگذار باشد که برای آن پیش از آغاز، بانک سوژه و محتوای مناسب تهیه شده باشد. از این رو، تشکیل کارگروه مشترک میان صداوسیما، دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی، دانشگاهها و فعالان فرهنگی و رسانهای استان میتواند به شناسایی و اولویتبندی سوژهها کمک کند.
آنچه اکنون در آستانه برگزاری ایران جان اهمیت دارد، هماهنگی میان مجموعههای مختلف استان است. رسانه ملی از یک سو امکان دسترسی به میلیونها مخاطب را دارد و دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی، فعالان فرهنگی و اقتصادی و مجموعههای محلی نیز از سوی دیگر منابع و اطلاعات لازم برای معرفی ظرفیتهای استان را در اختیار دارند.
اگر این دو ظرفیت در کنار یکدیگر قرار گیرند، ایران جان میتواند از یک رویداد مناسبتی فراتر رود و به بستری برای روایت بخشی از هویت، توانمندی و ظرفیتهای کمتر دیدهشده گیلان تبدیل شود.
گیلان برای دیده شدن، بیش از هر چیز به روایت درست نیاز دارد؛ روایتی که هم برای مردم استان آشنا و باورپذیر باشد و هم برای مخاطبی که در نقطهای دیگر از ایران یا خارج از کشور زندگی میکند، جذاب و قابل فهم.
ایران جان میتواند چنین فرصتی باشد؛ فرصتی برای آنکه گیلان، نه فقط از دریچه طبیعت و گردشگری، بلکه از منظر تاریخ، فرهنگ، انسان، تولید، دانش، هنر و اقتصاد نیز دیده و شنیده شود.
*خبرنگار دیدار نیوز و فعال رسانهای