امیررضا شورگشتی درباره کارزاری با عنوان «درخواست پلاک‌گذاری و جلوگیری از قطع درختان قدیمی بوشهر» نوشت: هدف اصلی این جریان مردمی، شناسنامه‌دار کردن درختان بومی و کهنسال برای جلوگیری از قطع سازمان‌یافته آنها توسط دلالان چوب است.
دیدارنیوز _ امیررضا شورگشتی:
هنگام نیمه شب و در بافت قدیم و کوچه‌پس‌کوچه‌های شهر بوشهر، یک درخت گل ابریشم هشتاد تا صدساله با برش خطی عمیقی روی تنه خود مواجه شد. افرادی ناشناس به اندازه یک بند انگشت داخل تنه این درخت را برش دادند تا روند خشک شدن آن آغاز شود. اما این اقدام باعث شد تا گروهی از شهروندان که به واسطه یک کارزار اینترنتی با این موضوع آشنا شدند، به وسیله پانسمان درخت تلاش کنند جان آن را از مرگ حتمی نجات دهند.
این رویداد بخشی از تلاش‌های مردم در امتداد کارزاری با عنوان «درخواست پلاک‌گذاری و جلوگیری از قطع درختان قدیمی بوشهر» است. جواد غلامزاده جبری، نویسنده این کارزار است که تاکنون بیش از ۳۷۰۰ امضا جمع‌آوری کرده است. هدف اصلی این جریان مردمی، شناسنامه‌دار کردن درختان بومی و کهنسال برای جلوگیری از قطع سازمان‌یافته آنها توسط دلالان چوب است. او در ادامه افزود که فقدان نظارت نهاد‌های متولی، راه را برای تخریب محیط زیست هموار کرده است.
مرگ خاموش درختان
سودجویان، برای از بین بردن درختان از روشی به نام مرگ خاموش استفاده می‌کنند. آنها دورتادور تنه درخت را خط می‌اندازند تا آوند‌های گیاه بسته شود. در این حالت، درخت نمی‌تواند آب را به شاخه‌ها برساند و پس از یک تا دو ماه به طور کامل خشک می‌شود. پس از خشک شدن، همین افراد سودجو درخت را از قطع و برای فروش منتقل می‌کنند. غلامزاده جبری در توصیف این رفتار می‌گوید: «متاسفانه آدمی که یک درخت را قطع می‌کند، انگار با خودش دعوا دارد. وگرنه درخت که بی‌زبان است و صدایی ندارد.»
بازار فروش چوب و امتناع از پلاک‌گذاری
درختان بومی شهر بوشهر، شامل گونه‌هایی مانند گل ابریشم، بابل، لیلک، انجیر معابد، جمبو، گارم‌زنگی و کهور هستند. اما این درختان کهنسال، برخلاف نهال‌های جوان‌تر کاشته شده توسط شهرداری پلاک‌گذاری نمی‌شوند. چوب این درختان ارزش مالی بالایی دارد و طبق گفته غلامزاده جبری، پیمانکاران، هر درخت کهنسال را بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان می‌فروشند. همچنین غلامزاده جبری درباره دلایل عدم ثبت این منابع طبیعی افزود: «این درخت‌هایی که می‌گویم، قدیمی هستند و سابقه دارند و سودجویان می‌توانند از چوبش استفاده مالی بکنند، پس آنها را پلاک گذاری نمی‌کنند تا بعداً بتوانند راحت قطعش کنند. چیزی شبیه یک مال بی‌صاحب می‌ماند.»
طبق گفته او این قاچاق و قطع درختان به صورت سازمان‌یافته رخ می‌دهد. فعالان محیط زیست، ماشین‌های بزرگی را دیده‌اند که الوار‌ها و برگ‌های درختان قطع‌شده را در تاریکی شب حمل می‌کنند و طبق گفته او، متخلفان در بسیاری از موارد حتی مجوز‌های قانونی نیز به همراه دارند. در یک مورد، گروهی از شهروندان مانع قطع شبانه یک درخت شدند، اما چند روز بعد، همان درخت به طور کامل از ریشه خارج شد.
غیبت نهاد‌های متولی و حضور شهروندان
کارزار پلاک‌گذاری درختان، خطاب به سازمان حفاظت محیط زیست و اداره کل منابع طبیعی استان بوشهر نوشته شده است. ولی ادارات یادشده تاکنون واکنشی به این مطالبات نشان نداده‌اند و تنها درخت گل ابریشمی که آسیب‌دیده بود، با پیگیری فعالان و حضور مسئولان فضای سبز شهرداری بوشهر پانسمان شد. این درخت پس از درمان به عنوان اولین درخت بومی شهر پلاک‌گذاری شد و همچنین نام یوناخا برای این درخت انتخاب شد که برگرفته از نام قدیم و ایلامی بوشهر به معنای خدای بزرگ است.
بجز این مورد از فضای سبز شهرداری بوشهر، نهاد‌های محیط زیست و منابع طبیعی برای پیگیری این تخلف، فقط به ارائه یک شماره تلفن بسنده کردند. اما شهروندان برای جبران این خلاء نظارتی شخصا وارد عمل شده‌اند و گروهی از آنها در کوچه‌ها گشت‌زنی می‌کنند تا از درختان محافظت کنند. حتی یکی از شهروندان برای مراقبت از درختی پانسمان‌شده، جلوی آن چادر زد و تا صبح نگهبانی داد. دیگر مردم محلی هم با ارسال ویدیو و گزارش تخلفات به فعالان محیط زیست اطلاع‌رسانی می‌کنند. همچنین افراد شناخته‌شده و سلبریتی مانند مریم بوبانی نیز با انتشار مطلبی در شبکه‌های اجتماعی از این جریان حمایت کرده‌اند.
تبعات اقلیمی و هویتی
شهر بوشهر در منطقه‌ای گرم قرار دارد و حفظ پوشش گیاهی برای کنترل دمای آن ضروری است. درختان بومی علاوه بر سایه‌اندازی، نقش تصفیه‌کننده هوا را نیز ایفا می‌کنند و طبق گفته غلامزاده جبری، برای خنثی کردن آلایندگی یک خودرو باید حداقل ۴۷۰ نهال حرا کاشته شود. علاوه بر اینها، کاهش تعداد درختان، باعث افزایش دمای شهر و از بین رفتن آشیانه پرندگانی مانند کلاغ‌ها هم شده است. فعالان محیط زیست بوشهر برای جبران این آسیب‌ها چندین سال است که اقدام به کاشت درختان حرا کرده‌اند که با آب شور رشد می‌کنند.
افزون بر این، درختان کهنسال بوشهر بخشی از هویت شهری و جاذبه‌های گردشگری محسوب می‌شوند و مسافران در بافت‌های قدیمی مانند منطقه «چهارمحل»، با این درختان عکس می‌گیرند. همچنین شهروندان از آنها به عنوان نشانه برای آدرس‌دهی و پارک خودرو نیز استفاده می‌کنند. گونه‌هایی مانند جمبو هم، میوه‌هایی استوایی تولید می‌کنند که در کاهش قند خون و درمان برخی بیماری‌ها تاثیر دارند.
پلاک‌های مردمی در راستای حفظ محیط‌زیست
در پایان، حامیان این کارزار، برنامه‌های جایگزینی برای مقابله با انفعال احتمالی مسئولان در نظر گرفته‌اند. اگر نهاد‌های رسمی روند پلاک‌گذاری را با کندی پیش ببرند، برنامه آنها، ساخت پلاک‌هایی شامل نام درخت و کد کارزار خواهد بود و سپس تصاویر این درختان در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود تا مردم، خود ناظر بر سلامت آنها باشند. غلامزاده جبری در این باره می‌گوید: «به نظر ما اگر مسئولین جلو نیامدند، ما خودمان در فکرش هستیم که یک پلاکی را طراحی کنیم و حس می‌کنم مردم دلسوزتر از آدم‌های داخل ارگان‌ها هستند.»
حفاظت از درختانی مانند یوناخا در پس‌کوچه‌های بوشهر، اکنون می‌تواند به نمادی از یک مطالبه زیست‌محیطی برای حفاظت از دیگر درختان در سراسر ایران تبدیل تبدیل شود. شهروندانی که در گرمای جنوب، کنار تنه‌های زخمی درختان نگهبانی می‌دهند، با عمل خود نشان داده‌اند که حفظ طبیعت، برابر است با حفظ حیات شهر. درختی که امروز سایه خود را بر سر عابران می‌اندازد، اگر از تیغ دلالان چوب در امان بماند، ده‌ها سال پس از ما نیز به زندگی آرام خود ادامه خواهد داد و به آیندگان خدمت خواهد کرد.
