دانشمندان به سرنخ مهمی درباره این موضوع دست یافته‌اند که چرا برخی ضایعات پیش‌سرطانی دهان به سرطان تبدیل می‌شوند، در حالی که بسیاری از آن‌ها هرگز پیشرفت نمی‌کنند.
دیدارنیوز: دانشمندان به سرنخ مهمی درباره این موضوع دست یافته‌اند که چرا برخی ضایعات پیش‌سرطانی دهان به سرطان تبدیل می‌شوند، در حالی که بسیاری از آن‌ها هرگز پیشرفت نمی‌کنند. پژوهشگران دانشگاه تگزاس MD Anderson Cancer Center دریافتند افزایش فعالیت SOX2 در سلول‌های غیرطبیعی دهان می‌تواند با آزاد کردن پیام‌رسانی به نام CCL2، سلول‌های سرکوبگر سیستم ایمنی را به محل ضایعه جذب کند؛ سپس IL-1α این سلول‌ها را به وضعیتی می‌برد که توانایی سیستم ایمنی برای مقابله با سلول‌های غیرطبیعی کاهش می‌یابد.
مهم‌تر اینکه مهار مسیر IL-1 در مدل‌های پیش‌بالینی توانست روند تبدیل ضایعه به سرطان را به تأخیر بیندازد. این یافته هنوز یک روش پیشگیری قابل استفاده برای بیماران نیست، اما می‌تواند مسیر جدیدی برای تشخیص ضایعات پرخطر و توسعه «ایمونoprevention» یا پیشگیری مبتنی بر سیستم ایمنی باز کند.
همه ضایعات پیش‌سرطانی رفتار یکسانی ندارند. برخی ممکن است برای مدت طولانی ثابت بمانند، اما برخی دیگر به سمت سرطان مهاجم پیش بروند. یکی از دلایل این تفاوت، فقط ویژگی خود سلول غیرطبیعی نیست؛ بلکه محیط اطراف آن و نحوه تعامل با سیستم ایمنی نیز اهمیت دارد.
پژوهش جدید نشان می‌دهد در ضایعات پرخطر، سلول‌های غیرطبیعی می‌توانند سیستم ایمنی را به شکلی تغییر دهند که به جای از بین بردن سلول‌های آسیب‌دیده، شرایط مناسب‌تری برای بقای آن‌ها فراهم شود.
در حال حاضر در برخی موارد می‌توان با شناسایی و پیگیری ضایعات پرخطر، احتمال پیشرفت آن‌ها به سرطان را کاهش داد؛ اما هنوز یک روش دارویی قطعی برای جلوگیری از سرطانی شدن تمام ضایعات دهان وجود ندارد. اهمیت پژوهش جدید در این است که دانشمندان یک مسیر مشخص، یعنی SOX2–CCL2–IL-1α را شناسایی کرده‌اند که به نظر می‌رسد در تبدیل برخی ضایعات پیش‌سرطانی به سرطان نقش دارد. در مدل‌های پیش‌بالینی، مهار گیرنده IL-1 توانست تعداد سلول‌های سرکوبگر ایمنی را کاهش دهد و شکل‌گیری تومور را به تأخیر بیندازد؛ اما این نتیجه هنوز در انسان اثبات نشده است.
در حال حاضر مهم‌ترین اقدام برای فردی که ضایعه مشکوک دهانی دارد، تشخیص دقیق، نمونه‌برداری در صورت نیاز و پیگیری منظم توسط پزشک یا دندان‌پزشک است. همچنین حذف عوامل خطر شناخته‌شده مانند مصرف دخانیات و الکل می‌تواند در پیشگیری از سرطان دهان اهمیت داشته باشد. بنابراین، یافته جدید بیشتر یک مسیر امیدوارکننده برای پیشگیری دارویی در آینده است تا درمانی که امروز بتوان برای بیماران تجویز کرد.
سیستم ایمنی در حالت طبیعی می‌تواند سلول‌های غیرطبیعی را شناسایی و حذف کند. اما در ضایعات پرخطر، برخی سلول‌های ایمنی به سمت یک وضعیت سرکوبگر تغییر می‌کنند. پژوهشگران مشاهده کردند این تغییر حتی پیش از شکل‌گیری سرطان مهاجم قابل مشاهده است. این سلول‌های میلوئیدی سرکوبگر، با کاهش فعالیت مؤثر سلول‌های T، شرایطی ایجاد می‌کنند که سلول‌های غیرطبیعی راحت‌تر از سیستم دفاعی بدن فرار کنند.
SOX2 یک عامل تنظیم‌کننده فعالیت ژن‌هاست و در برخی سرطان‌های سر و گردن افزایش فعالیت یا تکثیر آن دیده می‌شود. در این پژوهش مشخص شد افزایش SOX2 در سلول‌های اپی‌تلیال دهان می‌تواند یکی از محرک‌های اصلی تغییر محیط ایمنی ضایعه باشد.
به زبان ساده، SOX2 فقط باعث تغییر رفتار سلول غیرطبیعی نمی‌شود؛ بلکه به نظر می‌رسد به این سلول‌ها کمک می‌کند محیط اطراف خود را نیز به نفع پیشرفت ضایعه تغییر دهند.
سلول‌هایی که SOX2 بالایی دارند، مقدار بیشتری CCL2 آزاد می‌کنند. CCL2 را می‌توان نوعی پیام شیمیایی دانست که سلول‌های خاص سیستم ایمنی را به سمت محل ضایعه جذب می‌کند.
مشکل زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های جذب‌شده، به جای تقویت دفاع ضدسرطانی، به سمت یک وضعیت سرکوبگر تغییر کنند. در این حالت، جمعیتی از سلول‌های میلوئیدی با ویژگی‌های سرکوبگر در محل ضایعه افزایش می‌یابد و به فرار سلول‌های غیرطبیعی از سیستم ایمنی کمک می‌کند.
IL-1α یک پیام‌رسان مرتبط با التهاب است. پژوهشگران دریافتند سلول‌های میلوئیدی موجود در ضایعات پرخطر، سطح بالاتری از IL-1α دارند.
این مولکول می‌تواند توانایی سیستم ایمنی برای شناسایی سلول‌های غیرطبیعی را کاهش دهد. یکی از سازوکارهای شناسایی‌شده، تضعیف مسیر STING است؛ مسیری که در فعال شدن پاسخ ایمنی علیه سلول‌های غیرطبیعی نقش دارد. بنابراین، افزایش IL-1α می‌تواند محیط ضایعه را به سمت سرکوب ایمنی سوق دهد.
سلول‌های میلوئیدی سرکوبگر یا MDSC از جمله سلول‌هایی هستند که می‌توانند فعالیت سلول‌های T را کاهش دهند. حضور آن‌ها در مراحل اولیه ضایعه اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد سرکوب سیستم ایمنی ممکن است قبل از ایجاد سرطان مهاجم آغاز شود.
در این مطالعه، سلول‌های میلوئیدی با سطح بالای SLC2A1 و SPP1 و فعالیت پایین‌تر مسیرهای اینترفرون نوع یک، ویژگی‌های ضایعات پرخطر را نشان دادند. این سلول‌ها نسبت به انواع کم‌فعال‌تر، توان بیشتری برای سرکوب پاسخ سلول‌های T داشتند.
نتایج مدل‌های پیش‌بالینی امیدوارکننده بود. زمانی که پژوهشگران مسیر IL-1 را با روش‌های ژنتیکی یا دارویی مهار کردند، تعداد سلول‌های میلوئیدی سرکوبگر کاهش یافت و تبدیل ضایعه پیش‌سرطانی به سرطان به تأخیر افتاد. در برخی مدل‌ها، این مداخله با افزایش بقا نیز همراه بود.
با این حال، این نتایج هنوز به معنای اثبات اثربخشی یک داروی مهارکننده IL-1 در انسان نیست.
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مطالعه همین موضوع است. پژوهشگران مجموعه‌ای از ویژگی‌ها را شناسایی کردند که می‌تواند در آینده برای تشخیص ضایعات پرخطر مورد بررسی قرار گیرد:
این ترکیب می‌تواند در آینده به پزشکان کمک کند بیمارانی را که احتمال پیشرفت ضایعه در آن‌ها بیشتر است، دقیق‌تر شناسایی کنند.
خیر. این پژوهش هنوز یک کشف آزمایشگاهی و پیش‌بالینی محسوب می‌شود. مهار مسیر IL-1 در مدل‌های حیوانی توانسته روند ایجاد سرطان را کند کند، اما مشخص نیست همین نتیجه با همان میزان اثربخشی و ایمنی در انسان نیز تکرار شود.
بنابراین، افراد دارای ضایعات دهانی نباید بر اساس این یافته، مصرف دارو یا درمان خاصی را خودسرانه آغاز کنند. در صورت ایجاد یا پیشرفت ضایعات، تشخیص دقیق و انتخاب روش مناسب درمان سرطان دهان باید بر اساس نوع ضایعه، نتایج نمونه‌برداری و نظر پزشک انجام شود.
آینده این حوزه احتمالا به سمت شناسایی زودهنگام افرادی خواهد رفت که ضایعه پیش‌سرطانی آن‌ها واقعا در معرض خطر تبدیل شدن به سرطان است. در این مسیر، ترکیب ویژگی‌های سلول‌های ضایعه، نشانگرهای مولکولی و وضعیت سیستم ایمنی می‌تواند تصویری دقیق‌تر از خطر ایجاد کند.
اگر یافته‌های فعلی در مطالعات انسانی تأیید شوند، ممکن است در آینده به جای انتظار برای تبدیل یک ضایعه به سرطان، بتوان در مرحله پیش‌سرطانی مداخله کرد و مسیر بیماری را تغییر داد. این ایده هنوز در ابتدای راه است، اما می‌تواند یکی از مسیرهای مهم آینده برای کاهش موارد سرطان دهان باشد.
