سی و یکمین مجمع عمومی انجمن اسلامی پزشکان ایران، در سالن همایشهای دانشکده پزشکی دانشگاه تهران، در شرایطی برگزار شد که سایه جنگ اخیر همچنان بر فضای سیاسی و اجتماعی ایران سنگینی میکند.
دیدارنیوز: حضور مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، معاون اجرایی رئیسجمهور و معاون امور زنان و خانواده ریاستجمهوری، در کنار شماری از چهرههای سیاسی و اجتماعی، این نشست را از یک گردهمایی صنفی فراتر برد. اما شاید مهمتر از ترکیب حاضران، مضمون مشترک سخنرانیها بود؛ اینکه ایران برای بازسازی به آرامش نیاز دارد، جنگ باید دفاع از کشور تلقی شود و در عین حال صلح برای آینده کشور حفظ شوند.
«زخم دیماه هنوز بهبود پیدا نکرده است»
علی تاجرنیا، از اعضای اصلی انجمن اسلامی پزشکان و ستاد پزشکان، سخنرانی خود را با تأکید بر وضعیت اجتماعی کشور آغاز کرد. او هشدار داد که تصور اینکه زخمی که در دیماه بر بدن جامعه نشسته، بهبود پیدا کرده، اشتباه است.
تاجرنیا روندی را که از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ آغاز شد و در نهایت به تحولات دیماه رسید، به عنوان زنجیرهای از اتفاقات اجتماعی و سیاسی مورد اشاره قرار داد و گفت نمیتوان بدون توجه به ریشههای این زخمها انتظار داشت جامعه به سرعت به وضعیت عادی بازگردد.
از نگاه او، اولویت رئیسجمهور نباید جلب رضایت کسانی باشد که خود بخشی از مشکلات موجود هستند. او با اشاره به جریانهای موسوم به «دلواپس» تأکید کرد که این گروهها نباید به مهمترین دغدغه دولت تبدیل شوند.
پیام اصلی تاجرینیا در واقع خطاب به پزشکیان این بود که دولت باید بیش از هر چیز به اکثریت مردم توجه کند. او بر این نکته تأکید داشت که ایران پس از جنگ و بحرانهای اجتماعی گذشته، بیش از هر زمان دیگری به آرامش نیاز دارد؛ آرامشی که بتواند امکان بازسازی اقتصادی، اجتماعی و ترمیم اعتماد عمومی را فراهم کند.
صلح؛ نه به معنای کنار گذاشتن دفاع
یکی از نکات قابل توجه این نشست، تأکید همزمان سخنرانان بر «دفاع مقتدرانه» و «صلح عزتمندانه» بود. در ادبیات سیاسی مطرحشده در این جلسه، جنگ اخیر به عنوان جنگی پیشدستانه از سوی ایران تعریف نمیشد. بلکه دفاع از کشور در برابر حمله تلقی میشود. به همین دلیل، مخالفت با جنگ در میان سخنرانان به معنای مخالفت با دفاع از ایران نبود.
مسئله اصلی، آینده پس از جنگ بود. اگر جنگ پایان یافته یا متوقف شده است، چگونه میتوان شرایطی ایجاد کرد که ایران فرصت بازسازی، توسعه و ترمیم زخمهای اجتماعی را پیدا کند؟
تاجرنیا، ظفرقندی و پزشکیان، هر سه به شکلی متفاوت بر همین مفهوم تأکید کردند که دفاع از کشور و تلاش برای صلح الزاماً دو مفهوم متضاد نیست.
وزیر بهداشت: ۶۶ هزار مجروح و نزدیک به ۷۰ بیمارستان آسیبدیده
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، بخش قابل توجهی از سخنان خود را به ابعاد انسانی جنگ اخیر اختصاص داد. او گفت در جریان جنگ حدود ۶۶ هزار نفر مجروح شدند و نزدیک به ۷۰ بیمارستان آسیب دیدند. همچنین به گفته وزیر بهداشت، حدود ۲۱۰ آمبولانس از بین رفت.
ظفرقندی با اشاره به این خسارات گفت در این جنگ حتی قواعد و اخلاق جنگ نیز از سوی طرف مهاجم رعایت نشد.
ارائه این آمار از سوی وزیر بهداشت، تصویر متفاوتی از جنگ ارائه میکرد. جنگ نه فقط به عنوان یک رویارویی نظامی، بلکه به عنوان حادثهای که مستقیماً بر زندگی مردم، زیرساختهای درمانی و توان ارائه خدمات عمومی اثر گذاشته است.
برای جامعه پزشکی، جنگ تنها در میدان نبرد اتفاق نمیافتد؛ بخشی از آن در بیمارستانها، آمبولانسها و میان مجروحانی رخ میدهد که باید پس از پایان حملات نیز با پیامدهای آن زندگی کنند. در این باره دکترظفرقندی به چند مورد از فداکاریهای کادر درمان در زمان جنگ اشاره کرد.
اعتراض ظفرقندی به صداوسیما
اما سخنان ظفرقندی تنها درباره خسارات جنگ نبود. او در بخش دیگری از سخنانش به نحوه برخورد صداوسیما با برخی چهرههای سیاسی، از جمله سیدمحمد خاتمی، اعتراض کرد.
اشاره او به خاتمی از این جهت اهمیت داشت که وزیر بهداشت معتقد بود کسانی که اعتبار و توانمندی خود را برای حفظ جامعه و همبستگی ملی به کار گرفتهاند، نباید در فضای عمومی مورد توهین یا تخریب آنهم از سوی رسانهای که نامش ملی است قرار بگیرند.
پزشکیان: روی نقاط اختلاف نایستیم
مسعود پزشکیان نیز در سخنرانی خود بر ضرورت تمرکز بر حل مسائل کشور تأکید کرد.
رئیسجمهور گفت نباید دائماً بر نقاط اختلاف تمرکز کرد و باید به سراغ حل مشکلات مردم رفت. او همچنین با صراحت از توافق حمایت کرد و درباره تصمیمگیری برای آن گفت حتی خودش تصور نمیکرد فرماندهان در جلسهای که موضوع توافق در آن مطرح شده بود، با آن موافقت کنند. با این حال، تصمیم گرفته شد و پزشکیان تأکید کرد که همچنان از آن حمایت میکند.
او در بخشی از سخنانش کسانی را مورد اشاره قرار داد که «بیرون گود نشستند و ادعا میکنند»؛ کنایهای به کسانی که از بیرون میدان تصمیمگیری درباره جنگ و صلح اظهارنظر میکنند، بدون آنکه هزینههای تصمیمها را مستقیماً بر دوش داشته باشند.
پزشکیان در عین حال بر یک خط قرمز تأکید کرد: اگر ایران مورد حمله قرار بگیرد، دفاع از کشور تا پای جان ادامه خواهد داشت؛ اما در کنار دفاع، باید مردم را نیز حفظ کرد.
در نگاه رئیسجمهور، حفظ ایران تنها به معنای حفظ مرزهای جغرافیایی نیست؛ مردم نیز بخشی از ایراناند و سیاستی که هزینههای آن متوجه جامعه شود، نمیتواند صرفاً با ادبیات دفاعی توجیه شود.
«صلح شرافتمندانه» برای بازسازی ایران»
تأکید بر صلح عزتمندانه یا به تعبیر دیگر صلح شرافتمندانه، یکی از نقاط مشترک سخنان سه چهره اصلی این نشست بود.
در این روایت، صلح به معنای تسلیم یا کنار گذاشتن توان دفاعی نیست. برعکس، سخنرانان میکوشیدند میان دو مفهوم تمایز بگذارند: دفاع از کشور در برابر حمله و ضرورت جلوگیری از ادامه فرسایشی جنگ. این تمایز از آن جهت اهمیت دارد که بخشی از نیروهای سیاسی داخل ایران، جنگ اخیر را نه آغاز یک جنگ از سوی ایران، بلکه واکنشی دفاعی به حمله خارجی میدانند؛ بنابراین مخالفت با ادامه جنگ، در این چارچوب، مخالفت با دفاع از کشور تلقی نمیشود. مسئله این است که ایران برای توسعه، بازسازی و ترمیم شکافهای اجتماعی به دورهای از آرامش نیاز دارد.
پزشکان؛ از جنگ تا جامعه
علی نیکجو، از اعضای اصلی انجمن اسلامی پزشکان و مجری مراسم، نیز در بخش دیگری از مراسم با اشاره به نزدیک شدن روز پزشک، این مناسبت را به همکاران خود تبریک گفت و از نقش پزشکان در جریان جنگ اخیر سخن گفت.
او از پزشکانی یاد کرد که در شرایط جنگی در کنار مجروحان و آسیبدیدگان ایستادند. سخنان او، اما به موضوعات سیاسی و اجتماعی نیز کشیده شد. از کودکان میناب و مردمی که زیر بمباران قرار گرفتند یاد شد و مراسم را به آنها تقدیم کرد. سپس نام محصوران سیاسی، از جمله میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، در مراسم مطرح شد؛ و به طور ویژه این مراسم را تقدیم سیدمصطفی تاجزاده و محصوران کرد.
این بخش از سخنان با تشویق ممتد حاضران همراه شد.
همسر سیدمصطفی تاجزاده، فخری محتشمیپور، نیز از مهمانان این مراسم بود.
در کنار او، شماری از فعالان سیاسی و اجتماعی و چهرههای اصلاحطلب نیز در نشست حضور داشتند؛ از جمله مهندس توسلی و بنیاسدی از نهضت آزادی، آدرس منصوری رییس جبهه اصلاحات، علی شکوریراد از حزب اتحاد ملت و دیگر فعالان سیاسی و رسانهای. همچنین چهرههایی از جریانهای اجتماعی و صنفی، از جمله انجمن معلمان، در میان حاضران دیده میشدند.
سه شعار، یک نگرانی
سی و یکمین مجمع عمومی انجمن اسلامی پزشکان را میتوان تلاشی برای صورتبندی یک موضع سیاسی و اجتماعی در دوره پس از جنگ دانست:
در این چارچوب، صلح نه در برابر دفاع، بلکه ادامه منطقی دفاع از جامعه تعریف میشود. چرا که کشوری که میخواهد از خود دفاع کند، در نهایت باید چیزی بیش از خاک و مرزهایش را حفظ کند: مردم، سرمایه اجتماعی و امکان آینده.
و شاید مهمترین پیام این نشست همین بود؛ اینکه پس از جنگ، پرسش اصلی فقط این نیست که چه کسی پیروز میدان نبرد بوده است. پرسش دشوارتر این است که ایران چگونه میتواند از زخمهای جنگ و بحرانهای پیش از آن عبور کند و دوباره جامعهای آرامتر، منسجمتر و آماده برای بازسازی بسازد.
منبع: امتداد
