آسیبپذیری در برابر گرما تحت تأثیر عوامل فیزیولوژیکی مانند سن، وضعیت سلامت و عوامل مرتبط با مواجهه مانند نوع شغل و شرایط اجتماعی-اقتصادی قرار دارد. گرمازدگی وضعیت اورژانسی بالقوه کشنده است.
دیدارنیوز: گرمای شدید فقط احساسی ناخوشایند نیست؛ بلکه یکی از تهدیدهای مهم سلامت در جهان امروز به شمار میرود. افزایش دمای هوا در پی تغییرات اقلیمی، هر سال جان هزاران نفر را میگیرد و خطر ابتلا به بیماریها، بروز حوادث و گرمازدگی را افزایش میدهد. آگاهی از راهکارهای ساده پیشگیری نقشی مهم در حفظ سلامت و نجات جان افراد، بهویژه کودکان، سالمندان و گروههای آسیبپذیر، دارد.
گرما یکی از مخاطرات مهم برای سلامت است. تنش گرمایی (Heat stress) یکی از علل اصلی مرگ و میر مرتبط با وضعیت جوی است و ممکن است بیماریهای زمینهای از جمله بیماریهای قلبی عروقی، دیابت، سلامت روان و آسم را تشدید کند و احتمال وقوع حوادث و سوانح ناشی از کاهش عملکرد جسمی و ذهنی و انتقال برخی بیماریهای عفونی را افزایش دهد. گرمازدگی از فوریتهای پزشکی با میزان مرگ و میر بالاست.
سالانه ۴۸۹ هزار مرگ مرتبط با گرما
به دلیل تغییرات اقلیمی، تعداد افرادی که در معرض گرمای شدید قرار دارند در تمام مناطق جهان به صورت تصاعدی در حال افزایش است. همچنین مرگ و میر ناشی از گرما برای افراد بالای ۶۵ سال بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ و ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ حدود ۸۵ درصد افزایش یافته است.
مطالعات نشان میدهد که بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ سالانه تقریبا ۴۸۹ هزار مرگ مرتبط با گرما در جهان رخ داده است که ۴۵ درصد از این موارد در آسیا و ۳۶ درصد در اروپا بوده است. فقط در اروپا در تابستان ۲۰۲۲، برآورد میشود که ۶۱ هزار و ۶۷۲ مرگ بیش از حد مورد انتظار، مرتبط با گرما رخ داده است. در سال ۲۰۰۳ میلادی ۷۰ هزار نفر در اروپا در نتیجه موج گرمایی ماههای ژوئن تا آگوست جان خود را از دست دادند. همچنین در سال ۲۰۱۰ میلادی ۵۶ هزار مرگ بیش از حد در طول موج گرمای ۴۴ روزه در فدراسیون روسیه رخ داد.
علائم گرمازدگی
آسیبپذیری در برابر گرما تحت تأثیر عوامل فیزیولوژیکی مانند سن، وضعیت سلامت و عوامل مرتبط با مواجهه مانند نوع شغل و شرایط اجتماعی-اقتصادی قرار دارد. گرمازدگی وضعیت اورژانسی بالقوه کشنده است. در صورت احساس ضعف، سرگیجه یا حالت تهوع، قطع تعریق یا از دست دادن هوشیاری، فوراً به پزشک مراجعه کنید. جدی گرفتن گرمازدگی و اقدام سریع بسیار مهم است و تأخیر ممکن است منجر به عوارض شدید یا حتی مرگ شود.
عموم مردم چه اقداماتی باید انجام دهند؟
از گرما دور بمانید
- از بیرون رفتن و انجام فعالیتهای شدید در گرمترین ساعات روز خودداری کنید.
- در سایه بمانید. به یاد داشته باشید که دمای محسوس در معرض نور مستقیم خورشید ممکن است ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتیگراد بالاتر باشد.
- دو تا سه ساعت در طول روز را در مکانی خنک بگذرانید.
- از خطر غرق شدن آگاه باشید. هرگز تنها شنا نکنید.
- از هشدارهای رسمی گرما مطلع باشید.
خانه خود را خنک نگه دارید
- با باز کردن پنجرهها پس از تاریکی هوا، زمانی که دمای بیرون از دمای داخل خانه پایینتر است، از هوای شب برای خنک کردن خانه خود استفاده کنید.
- در طول روز که دمای بیرون از خانه بالاتر از داخل خانه است، پنجرهها را ببندید و آنها را با پرده یا کرکره بپوشانید تا از تابش مستقیم نور خورشید جلوگیری شود. تا حد امکان دستگاههای برقی را خاموش کنید.
- فقط زمانی که دما کمتر از ۴۰ درجه سانتیگراد / ۱۰۴ درجه فارنهایت است از پنکههای برقی استفاده کنید. در دماهای بالاتر از ۴۰ درجه سانتیگراد / ۱۰۴ درجه فارنهایت، پنکه بدن را گرم میکند.
بدن را خنک و هیدراته نگه دارید
- از لباسهای سبک و گشاد استفاده کنید.
- دوش یا حمام آب سرد بگیرید.
- پوست خود را با استفاده از پارچه مرطوب، اسپری آب یا پوشیدن لباس سبک و خیس، مرطوب کنید.
- مرتب آب بنوشید. (یک فنجان آب در ساعت و حداقل ۲ تا ۳ لیتر در روز)
- با افراد آسیبپذیر در حلقه خود -به ویژه افراد بالای ۶۵ سال، افراد دارای بیماریهای قلبی، ریوی، کلیوی، معلولیت و آنان که تنها زندگی میکنند- در ارتباط باشید.
محافظت از نوزادان و کودکان
- هرگز کودکان را حتی برای مدت کوتاه، در وسایل نقلیه پارکشده رها نکنید، زیرا دما ممکن است به سرعت به سطوح خطرناکی برسد.
- در ساعات اوج گرما از قرار گرفتن در معرض مستقیم آفتاب خودداری کنید و تا حد امکان در سایه یا محیطهای سرپوشیده بمانید. قرار گرفتن در سایه دمای بدن را بیش از ۱۰ درجه سانتیگراد کاهش میدهد.
- هرگز کالسکه نوزاد را با پارچه خشک نپوشانید. این کار باعث افزایش دمای داخل کالسکه میشود. در عوض، از یک پارچه مرطوب و نازک استفاده کنید و در صورت لزوم دوباره آن را خیس کنید تا دمای داخل کالسکه کاهش یابد. برای خنکای بیشتر، از پنکه قابل حمل استفاده کنید.
- برای کودکان لباسهای سبک و گشاد که پوستشان را بپوشاند، انتخاب کنید و برای محافظت از آنها در برابر اشعه خورشید از کلاههای لبه پهن، عینک آفتابی و کرم ضد آفتاب استفاده کنید.
منبع: سازمان بهداشت جهانی (WHO)
مترجم: فرشته کیانی/ هلال احمر
