پیگیری پرونده آسیب به آثار تاریخی اصفهان در محاکم بین‌المللی

دیدارنیوز: مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان گفت: در پی آسیب‌های وارده از جنگ تحمیلی اخیر به برخی از بنا‌های تاریخی، پرونده شکایت مربوط به تخریب و آسیب به میراث فرهنگی اصفهان، پس از آماده‌سازی مستندات به زبان‌های بین‌المللی، از طریق قوه قضائیه به یونسکو و دیوان عالی جهانی ارجاع شده و در حال پیگیری است.

امیر کرم‌زاده، عصر روز دوشنبه در نشست انجمن میراث فرهنگی استان در هتل آسمان، با اشاره به آسیب‌های وارده به برخی از بنا‌های تاریخی در جریان تجاوز دشمن آمریکایی صهیونیستی به اصفهان افزود: با همکاری دکتر مهرداد حجازی، پرونده شکایت ما در مورد آثار آسیب‌دیده، به زبان‌های بین‌المللی آماده شده و اکنون این پرونده از طریق قوه قضائیه به یونسکو و دیوان عالی جهانی ارجاع شده است. ما از طریق نامه‌نگاری‌های متعدد، پیام خود را به سازمان‌های بین‌المللی رسانده‌ایم تا امنیت میراث فرهنگی و آثار تاریخی آسیب دیده تضمین شود. 

وی با اشاره به برنامه‌های ثبت جهانی، اعلام کرد: از میان ۳۵ مسجد پیشنهادی در کشور، ۶ مسجد در استان اصفهان قرار دارند که بر اساس شاخص‌های امتیازدهی، ظرفیت بالایی برای موفقیت در ثبت جهانی دارند. 

وی با تأکید بر جایگاه راهبردی اصفهان، اظهار داشت: در میان ۱۶۸ شهر تاریخی ایران، ۳۳ شهر در استان اصفهان واقع شده است که این یعنی یک پنجم شهر‌های تاریخی کشور در این استان قرار دارد. 

وی افزود: اصفهان با برخورداری از بافت‌ها و بنا‌های تاریخی بی‌نظیر، رتبه اول میراث فرهنگی کشور را در اختیار دارد و عظمتی که بنا‌های اصفهان دارند، زبانزد خاص و عام است. 

چالش اعتبارات و مدیریت بحران حفاظتی

مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان به محدودیت‌های مالی اشاره کرد و گفت: ما با منابع اعتباری بسیار محدودی مواجه هستیم. گاهی طرحی نیاز به ۲۰۰ یا ۳۰۰ میلیارد هزینه دارد، اما ما با بودجه‌ای بسیار اندک یعنی ۱۰ تا ۱۵ میلیارد تلاش می‌کنیم تا سطح حفاظتی را حفظ کنیم. 

وی همچنین از نقش رسانه‌ها و فعالان فضای مجازی در انتقال مطالبه مردم برای توجه بیشتر به آثار تاریخی قدردانی کرد. 

کرم‌زاده با اشاره به همکاری‌های موفق مدیریت اجرایی استان، از رشد چشمگیر اعتبارات در شهرستان‌ها خبر داد و نمونه‌ای از آن را در شهرستان اصفهان ذکر کرد: اعتبارات ما در شهرستان اصفهان که پیش از این حدود ۱.۵ میلیارد تومان بود، با تلاش‌های فرماندار به حدود ۱۸ تا ۱۹ میلیارد تومان ارتقا یافته است که نشان‌دهنده حمیّت مدیریت محلی برای حفاظت از میراث است. 

جنگ اخیر میراث فرهنگی اصفهان را به جهانیان معرفی کرد

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان گفت: در جریان جنگ اخیر و آسیب‌های وارده به برخی آثار تاریخی، واکنش سریع و مدیریت بحران توسط مسوولان، باعث جلب توجه رسانه‌های معتبری همچون الجزیره و رویترز به آسیب‌های وارده به این گنجینه شده و بستری برای معرفی میراث تاریخی نگین فلات مرکزی ایران ایجاد کرد. 

سید روح‌الله سیدالعسگری با اشاره به اهمیت دیده شدن آثار تاریخی در سطح جهانی افزود: چالش جنگ و شیوه مدیریت برجسته‌سازی رسانه‌ای آن در رسانه‌ها باعث شد تا فرهنگ و تاریخ ایران در نگاه رسانه‌های غربی و بین‌المللی باز تعریف شود، در واقع، این رویداد‌ها بستری فراهم کرد تا شکوه محوطه‌ها و بنا‌های تاریخی ما فراتر از تبلیغات هزینه‌بر، به جهانیان معرفی شود. 

وی در بخش دیگر صحبت‌های خود ضمن بررسی سیر تحولات قانونی انجمن‌های میراث فرهنگی اظهار داشت: با تغییرات اساسی در اساسنامه انجمن‌ها در سال‌های ۱۳۸۷ و ۱۳۹۸، ساختار جدیدی برای مشارکت نهاد‌ها شکل گرفت و علیرغم وقفه در روند ابلاغ‌ها در دوره‌های گذار، با حضور دکتر جمالی‌نژاد در سمت استانداری، شاهد نگاه ویژه، حساس و تخصصی به حوزه‌های میراث فرهنگی و گردشگری در استان هستیم. 

سیدالعسگری با اشاره به تجربه همکاری میان شهرداری و میراث فرهنگی در دوره استانداری فعلی، افزود: در گذشته، تداخل میان توسعه شهری و حفاظت از بافت‌های تاریخی یکی از چالش‌های موجود بود، اما در دوره کنونی، به دلیل نگاه ویژه مدیریت استانی، این تداخلات به حداقل رسیده و روند صیانت از بافت‌های تاریخی با رویکردی هماهنگ پیش می‌رود. 

وی در ادامه با تبیین مأموریت انجمن‌ها، هدف اصلی این نهاد‌ها را همیاری و مشارکت دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌های مردم‌نهاد (NGO) جهت حمایت و حفاظت از میراث فرهنگی عنوان کرد. 

وی در پایان تأکید کرد که وظایف اصلی این انجمن‌ها شامل آگاهی‌بخشی، ترغیب مردم به حفظ آثار تاریخی و ترویج قوانین در قالب همکاری میان وزارتخانه و نهاد‌های مرتبط از جمله آموزش و پرورش، اوقاف، بسیج و نیرو‌های انتظامی است. 

در حالی که بنا‌های مجموعه ثبت جهانی میدان نقش جهان از آسیب‌های حملات ۱۷ اسفند در جریان جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران مصون نماند، بمباران استانداری اصفهان در روز ۱۸ اسفند در عرصه دولت خانه صفوی (بخشی از محور تاریخی فرهنگی اصفهان که در فهرست آثار ملی قرار دارد) حریم درجه ۲ میدان نقش‌جهان و همچنین حریم درجه یک کاخ چهل‌ستون، آسیب‌های گسترده‌ای را به این یادمان‌های تاریخی شهر موزه اصفهان وارد کرد. 

«کاخ موزه چهلستون»، «تالار اشراف»، «تالار تیموری»، «عمارت جبه خانه» (موزه هنر‌های تزیینی اصفهان)، «عمارت رکیب خانه» (موزه هنر‌های معاصر اصفهان) و همچنین «کاخ عالی قاپو» از جمله آثار شاخص دولتخانه صفوی هستند که در جریان حملات و موج انفجار‌های حمله به استانداری اصفهان، دچار آسیب‌های زیادی شدند. 

به واقع این حملات در حریم مهمترین اثر میراث جهانی اصفهان یعنی «میدان نقش جهان» و همچنین حریم درجه یک کاخ موزه ثبت جهانی چهلستون رخ داد؛ جایی که مطابق هشدار‌های یونسکو باید از حملات مصون می‌ماند.