بخش بزرگی از سیاست خارجی مستقیما به تصمیمهای شخصی ترامپ وابسته شده است
دیدارنیوز: خبرگزاری رویترز در گزارشی مفصل به بررسی آشفتگی ساختار دیپلماسی آمریکا در دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ پرداخته و نشان داده که چگونه تهدیدهای ناگهانی، حذف دیپلماتهای حرفهای و اتکا به حلقهای محدود از نزدیکان شخصی، توان سنتی واشنگتن در مدیریت روابط خارجی را تضعیف کرده است. برخی محورهای این گزارش به این شرح است:
۱. سردرگمی متحدان آمریکا
پس از آنکه ترامپ در ۷ آوریل ایران را تهدید کرد که «امشب یک تمدن کامل خواهد مرد»، دولتهای اروپایی برای فهم اینکه آیا او واقعاً به استفاده از سلاح هستهای فکر میکند یا نه، به وزارت خارجه آمریکا مراجعه کردند؛ اما پاسخ مقامهای آمریکایی این بود که خودشان هم نمیدانند منظور رئیسجمهور چیست. این اتفاق، نشانهای کمسابقه از قطع ارتباط میان کاخ سفید و دستگاه دیپلماسی رسمی آمریکا بود.
۲. خالی شدن گسترده سفارتخانههای آمریکا
بیش از نیمی از ۱۹۵ پست سفارت آمریکا در جهان اکنون بدون سفیر هستند. ۱۰۹ سفارتخانه هنوز رئیس رسمی ندارند و بسیاری توسط کاردار اداره میشوند؛ موضوعی که در نگاه بسیاری از کشورها بهمعنای تنزل سطح روابط دیپلماتیک با واشنگتن است. این وضعیت بهویژه در خاورمیانه و کشورهای هممرز ایران، توان آمریکا برای مدیریت بحران را کاهش داده است.
۳. پاکسازی دیپلماتها
در چارچوب برنامه بازسازی وزارت خارجه به رهبری مارکو روبیو، حدود ۳ هزار کارمند این وزارتخانه کنار گذاشته شدند و دهها سفیر باسابقه بدون توضیح فراخوانده شدند. بسیاری از دیپلماتهای حرفهای میگویند ارتباط منظم میان سفارتخانهها، شورای امنیت ملی و کاخ سفید تقریباً از بین رفته و تصمیمگیریها بهصورت پراکنده و بدون هماهنگی انجام میشود.
۴. جایگزینی دیپلماسی نهادی با شبکه نزدیکان شخصی ترامپ
بهجای اتکا به وزارت خارجه و سفارتخانهها، نقش محوری در مذاکرات مهم به افرادی مانند جرد کوشنر و استیو ویتکاف سپرده شده؛ افرادی که یا سمت رسمی ندارند یا فاقد تجربه دیپلماتیکاند. بسیاری از کشورها نیز برای فهم نیت واقعی ترامپ، بهجای تماس با سفرا، مستقیماً سراغ این حلقه نزدیکان یا حتی دوستان شخصی او مانند ماسایوشی سون در ژاپن رفتهاند.
۵. ضعف تخصصی در مذاکرات حساس
رویترز گزارش میدهد در مذاکرات ژنو پیش از آغاز جنگ، تیم آمریکایی حتی در درک برخی مفاهیم پایهای برنامه هستهای ایران، مانند تفاوت سطوح غنیسازی اورانیوم، دچار مشکل بوده و مقامهای اروپایی ناچار شدهاند توضیحات فنی ارائه دهند. منتقدان این وضعیت را نتیجه اخراج کارشناسان هستهای و جایگزینی آنان با چهرههای سیاسی میدانند.
۶. بیاعتنایی به تهدیدهای ترامپ
بسیاری از کشورهای اروپایی به این جمعبندی رسیدهاند که بهترین واکنش به تهدیدهای لفظی ترامپ، سکوت و نادیده گرفتن آنهاست. دیپلماتها این رویکرد را «روش مرکل» مینامند؛ یعنی تحمل تهدیدها بدون واکنش علنی، به امید آنکه رئیسجمهور آمریکا از مواضع خود عقبنشینی کند. اما این راهبرد خطر دیگری هم دارد: اگر تهدیدی روزی واقعی باشد، ممکن است کسی آن را جدی نگیرد.
۷. تمرکز بیسابقه سیاست خارجی آمریکا در دست یک فرد
اکنون بخش بزرگی از سیاست خارجی مستقیماً به تصمیمهای شخصی ترامپ وابسته شده است؛ تصمیمهایی که گاه شبانه، بدون هماهنگی و حتی بدون اطلاع دستگاه دیپلماسی اتخاذ میشوند. این تمرکز قدرت، پیشبینیپذیری آمریکا را برای متحدان و رقبا بهشدت کاهش داده است.
۸. جمعبندی
گزارش رویترز تصویری از دیپلماسی آمریکایی ارائه میدهد که از چارچوب نهادی خود فاصله گرفته و بیش از هر زمان دیگری به اراده فردی رئیسجمهور و حلقه نزدیکانش وابسته شده است. نتیجه این تحول، افزایش بیاعتمادی متحدان، تضعیف ظرفیت مدیریت بحران و شکلگیری جهانی است که در آن کشورها برای تعامل با واشنگتن، بیش از سفارتخانهها به کانالهای غیررسمی و شخصی متوسل میشوند.
